Elektromanyetik
Her
ne kadar elektrostatik ve manyetik kuvvetler, ayn� 'elektromanyetik' kuvvetin
farkl� belirme bi�imleri ise de, anlat�m kolayl��� a��s�ndan bu ikisini ayr� ayr�
ele almakta yarar var. Hem de bu kuvvetler, k�tle�ekimine oranla �ok daha, 1036
misli �iddetli olduklar�ndan, incelenmeleri i�in b�y�k �l�ekli cisimlere gereksinim
yok.
�rne�in
elektrostatik kuvvet, iki protonun, yani iki hidrojen iyonunun �arp��ma deneyleriyle
incelenebilir. �zleme kolayl��� a��s�ndan hidrojen iyonlar� yerine, e�it miktarlarda
ve ayn� i�aretli y�k ta��yan, �rne�in iki ya� damlac��� da kullan�labilir. ��i
vakumlanm�� kapal� bir kap i�erisindeki damlac�klar, yatay y�nde e�it h�zlarla
birbirlerine do�ru p�sk�rt�ld�klerinde; �nce birbirlerine do�ru yakla��rken, aralar�ndaki
elektrostatik itme kuvveti nedeniyle yava�layacak, belli bir mesafede durduktan
sonra, yine ayn� itme kuvveti nedeniyle, ters y�nde h�zlanmaya ba�layacakt�r.
Gerekli g�r�l�yorsa e�er, damlac�klar �zerindeki yer�ekimini dengeleyerek yatay
bir d�zlemde hareket etmelerini zorlamak amac�yla, dikey y�nde bir elektrik alan�
uygulanabilir. Elektrostatik kuvvetin simetri �zelliklerinin irdelenmesi bundan
�te, yerk�re ve bilya ikilisini kullanarak k�tle�ekimi i�in yap�lm�� olan de�erlendirmelerin
benzerleridir. Manyetik kuvvet daha ilgin�...
Manyetik
kuvveti incelemek i�in, sabit bir m�knat�s veya elektrom�knat�s kullan�labilir.
Elektrom�knat�sta bobinden ge�irilen bir ak�m, bobin ekseni do�rultusunda manyetik
alana yol a�arken; sabit m�knat�sta bunu, m�knat�s� olu�turan atomlar�n �ekirdeklerinin
ve y�r�nge elektronlar�n�n spinlerine kar��l�k gelen dairesel ak�mlar�n toplam�
yapar. Dolay�s�yla, asl�nda ikisi aras�nda bir fark yoktur. Fakat simetri �zelliklerini
irdelemek a��s�ndan, atomlar� ve �ekirdekleri izlemeye �al��mak yerine bir bobini
izlemek kolayl�k sa�layaca��ndan, biz bir elektrom�knat�s� tercih edece�iz.