Creative_Outlet / iStock
Merkür, ekim ayının başında Güneş’in batışından sonra güneybatı-batı yönünde ufkun hemen üzerinde görülebiliyor. Ancak gezegen ufkun üzerinde çok yükselmediğinden ancak açık bir ufukta ve uygun gözlem koşullarında izlenebiliyor.
1 Ekim’de Güneş’in batışından 30 dakika sonra ufkun üzerinden yüksekliği yaklaşık 3 derece olan Merkür’ün parlaklığı -0,1 kadir mertebesinde. İlerleyen günlerde parlaklığı azalan Merkür, 12 Ekim’de en büyük doğu uzanımı konumuna geliyor. Bu konumdayken Merkür ile Güneş arasındaki açısal mesafe 25,2 derece. Yaklaşık olarak bu tarihten sonra ufkun üzerinden alçalmaya başlayan Merkür’ün gözlem süresi kısalıyor. Merkür ve hilal şeklindeki Ay, 12 Ekim’de irbirine yakın görülebiliyor. Ancak her iki gök cismi de Güneş’in batışından kısa süre sonra battığından görülmeleri biraz zor.
Venüs de ekim ayının ilk günlerinde gün batımından sonra gökyüzünde görülebilen gezegenlerden. Venüs, ekim ayının başında Güneş’ten yaklaşık 40 dakika sonra batıyor.
İlerleyen günlerde daha erken saatlerde batmaya başlayan Venüs, ayın ilk haftasından sonra görülemiyor.
Venüs, ekim ayının başında Merkür ile güneybatı-batı yönünde ufkun üzerinde birbirine yakın görülebiliyor. İlerleyen günlerde Venüs’ün ufuktan yüksekliği azalırken Merkür’ünkü yaklaşık aynı kalıyor. İki gezegen 7 Ekim’de birbirine en yakın konuma geliyor. Bu tarihte Venüs oldukça parlak görünse de Güneş’ten yalnızca 20 dakika sonra battığından ufkun üzerinde iki gezegeni birlikte görmek son derece zor.
Venüs, 24 Ekim’de yörünge hareketi sırasında alt kavuşum konumundan geçiyor. Alt kavuşum konumundayken Güneş, Venüs ve Dünya yaklaşık olarak aynı hizadadır ve Venüs, Güneş ile Dünya’nın arasındadır. Bu süreçte Güneş ile aralarındaki açısal mesafe son derece küçük olduğundan Venüs’ü birkaç hafta boyunca gözlemlemek mümkün değil.
Mars, ekim ayında gecenin ikinci yarısında gökyüzünde. Ayın ilk günlerinde gece yarısından 1,5 saat sonra doğu yönünde ufuktan doğan Mars, ilerleyen günlerde daha erken saatlerde doğmaya başlıyor ve ayın sonunda yaklaşık bir saat daha erken doğuyor. Mars’ın parlaklığı ve görünür büyüklüğü ay boyunca hafifçe artıyor.
Ekim ayı boyunca Yengeç Takımyıldızı’nda bulunan Mars 31 Ekim’de Aslan Takımyıldızı’na geçiyor. Kızıl Gezegen, 5 Ekim’de Ay ile birbirine yakın görülebiliyor. Bu tarihte Aslan Takımyıldızı’nda bulunan Jüpiter de Mars ve Ay ile aynı gökyüzü bölgesinde görülebiliyor. Ayın ilerleyen günlerinde Mars ve Jüpiter arasındaki mesafe kısalıyor ve 31 Ekim’de yaklaşık 6 dereceye iniyor.
Jüpiter de ekim ayında gece yarısından sonra gökyüzünde olan gezegenlerden biri. Jüpiter, 1 Ekim’de saat 3 civarı kuzeydoğu-doğu yönünde ufuktan doğuyor. Ay sonunda ise yaklaşık iki saat erken doğmaya başlıyor. Ay boyunca Aslan Takımyıldızı’nda olan Jüpiter, 6 Ekim’de yeni ay evresine yaklaşan Ay ile birbirine yakın görülebiliyor. Bu tarihte Jüpiter’i, hilal şeklinde Ay ile Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Regulus’un arasında bulabilirsiniz.
Satürn, ekim ayında gece boyunca gökyüzünde. Ayın başında Güneş’in batışından sonra doğu yönünde ufkun üzerinde belirginleşmeye başlayan Satürn, saat 1 civarında gökyüzünde en yüksek noktaya ulaşıyor ve şafak vakti Güneş’in aydınlığında kayboluncaya kadar görülebiliyor. Satürn, ilerleyen günlerde daha erken saatlerde
batmaya başlıyor.
Satürn, 4 Ekim’de karşı konuma geliyor. Bu konumdayken Güneş, Dünya ve Satürn yaklaşık olarak aynı hizadadır ve Dünya, Güneş ile Satürn’ün arasındadır. Karşı konumda olduğu dönemler Satürn gözlemi için son derece uygundur.
24 Ekim’de Satürn’ü ve dolunay evresine yaklaşan Ay’ı Balıklar Takımyıldızı’nda birbirine yakın görebilirsiniz.
Orionid (Avcı) Gök Taşı Yağmuru, 21 Ekim’i 22 Ekim’e bağlayan gece en yüksek etkinliğe ulaşıyor. Bu tarihte uygun gözlem koşullarında saatte maksimum 20 gök taşı görülebiliyor.
Orionid’in en yüksek etkinliğe ulaştığı tarihte saçılma noktası gece yarısından yaklaşık iki saat önce kuzeydoğu-doğu yönünde ufuktan doğuyor ve Güneş’in doğuşundan yaklaşık iki saat önce gökyüzünde en yüksek noktaya ulaşıyor.
Orionid Gök Taşı Yağmuru’nun kaynağı 1P/Halley kuyruklu yıldızıdır. Güneş etrafındaki yörüngesini yaklaşık 76 yılda tamamlayan 1P/Halley, Güneş’e en yakın konumundan en son 1986 yılında geçmişti.
Ay, 3 Ekim’de son dördün, 10 Ekim’de yeni ay, 18 Ekim’de ilk dördün, 26 Ekim’de dolunay evresinde.
Ay, Dünya etrafındaki yörünge hareketi sırasında 1 Ekim’de ve 28 Ekim’de Dünya’ya en yakın yani yerberi, 17 Ekim ise Dünya’ya en uzak yani yeröte konumundan geçiyor. Bu konumlardayken Ay ile Dünya arasındaki mesafe sırasıyla 369.335 km, 364.408 km ve 404.643 km.
Çizimdeki oklar, Güneş sisteminde yer alan iç gezegenlerin ekim ayında yörüngelerindeki hareketlerini gösteriyor. Dış gezegenlerin yörüngelerindeki konumları, ay içinde birbirine göre çok değişmediği için ekim ayının ortasındaki konumları, çizimde nokta şeklinde belirtilmiştir.
1 Ekim 23.00
15 Ekim 22.00
31 Ekim 21.00
Kaynaklar:
Abonelik işlemlerini görüntüleyebilmek için giriş yapmanız gerekmektedir. Mevcut bir hesabınız varsa yönlendirileceğiniz sayfadan giriş yapabilirsiniz. Henüz üye değilseniz, “Hesap Oluştur” sekmesinden kolayca yeni bir hesap oluşturabilirsiniz.
Dergimize abone olmak için aşağıdaki seçeneklerden birini tercih edebilirsiniz.
Fiziksel abonelik, derginin her sayısının basılı olarak adresinize gönderilmesini kapsar. Abone olduğunuz süre boyunca derginin tüm yeni sayıları düzenli olarak tarafınıza kargo ile ulaştırılır.
Fiziksel abonelik ve tek sayı satın alma işlemlerini, TÜBİTAK Yayınlar web sitesi üzerinden gerçekleştirebilirsiniz.
🔒 Bu içeriğin tamamı ve etkileşim özellikleri yalnızca dijital abonelere özeldir.
Henüz bir hesabınız yoksa Bilim ve Toplum OGS sistemi üzerinden kolayca yeni bir hesap oluşturun.
Gönderiyi kaydetmek, ya da okumaya devam etmek için lütfen giriş yaparak dijital abonelik işleminizi başlatın.
