arvitalya / iStock
Kasım ayının ilk günlerinde alt kavuşum konumundan geçen Merkür, bu süreçte Güneş ile aralarındaki açısal mesafe çok düşük olduğundan görülemiyor. Merkür, ayın ilerleyen günlerinde şafak vakti gökyüzünde ortaya çıkmaya başlıyor. Merkür’ün parlaklığı ve gezegen yuvarlağının aydınlık görünen kısmının oranı alt kavuşum konumundan geçtikten sonra artarken görünür büyüklüğü azalıyor.
Merkür, ayın ikinci yarısında Venüs ve Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spika ile bir arada görülebiliyor. Merkür, 21 Kasım’da ise en büyük batı uzanımı konumuna geliyor. Bu konumdayken Merkür ve Güneş arasındaki açısal mesafe 19,6 derece.
Venüs, ekim ayının sonunda alt kavuşum konumundan geçmişti. Bu tarihten sonra Güneş’in batısına geçen Venüs, kasım ayı boyunca Güneş’in doğuşundan önce gökyüzünde görülebiliyor. Ayın başında Güneş’ten yaklaşık bir saat önce doğan Venüs, ay sonunda Güneş’ten yaklaşık 3,5 saat önce doğuyor. 1 Kasım’da Venüs’ün aydınlık görünen kısmının oranı %3’ken ay sonunda bu oran %27’ye çıkıyor. Gezegenin parlaklığı da ay boyunca artıyor. Siz de bir dürbün ya da basit bir teleskop yardımıyla Venüs’ün evrelerindeki değişimi izleyebilirsiniz.
Kasım ayında Başak Takımyıldızı’nda bulunan Venüs, 7 Kasım’da hilal şeklindeki Ay ve Spika ile birbirine son derece yakın görülebiliyor. Bu tarihte Venüs, Spika’nın yaklaşık 1 derece güneyinde yer alıyor. Venüs ile Ay arasındaki açısal mesafe ise yaklaşık 3 derece.
Mars, kasım ayında gece yarısından hemen sonra kuzeydoğu-doğu yönünde ufuktan doğuyor. İlerleyen günlerde daha erken saatlerde doğmaya başlayan Mars’ın parlaklığı ve görünür büyüklüğü de artıyor. Mars, 2 Kasım’da Ay ile birbirine yakın görülebiliyor. İlerleyen günlerde arka plandaki yıldızlara göre doğuya doğru hareket etmeye devam eden Mars, 16 Kasım’da Jüpiter ile birbirine yakın görünümde.
Mars, 25 Kasım’da ise Regulus ile yakın görünüme geliyor. Bu tarihte Mars’ı ve Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Regulus’u birbirine yakın görebilirsiniz. Aslan Takımyıldızı’nı gökyüzünde soru işaretine benzeyen şekliyle ayırt edebilirsiniz. Regulus ise soru işaretinin noktasını oluşturuyor. Mars’ı kızıl, Regulus’u ise mavi-beyaz tonlardaki renkleriyle ayırt edebilirsiniz.
Jüpiter, kasım ayının ilk günlerinde Mars’tan yaklaşık yarım saat sonra kuzeydoğu-doğu yönünde ufuktan doğarken ayın sonunda Mars’tan önce doğmaya başlıyor. Ay boyunca gözlem süresi artan Jüpiter’in parlaklığı -2 kadir mertebesinden -2,2 kadir mertebesine yükseliyor. Görünür çapı ise 35,8 yay saniyesinden 39 yay saniyesine çıkıyor. Eğer bir teleskobunuz varsa kasım ayında Jüpiter’in atmosferindeki Büyük Kırmızı Leke’yi görmeyi deneyebilirsiniz.
Jüpiter, 3 Kasım’da Ay ile birbirine yakın görülebiliyor. Bu tarihte Jüpiter’i son dördün evresinden iki gün önce ayrılan Ay ile Mars’ın arasında bulabilirsiniz. Jüpiter, 16 Kasım’da ise Mars ile yakın görünümde.
Kasım ayında Güneş’in batışından sonra gökyüzünde çıplak gözle görülebilen tek gezegen Satürn. Satürn, 1 Kasım’da gün batımından 30 dakika sonra doğu yönünde ufkun yaklaşık 18 derece üzerinde belirginleşmeye başlıyor ve şafak vakti saat 5 civarı batı yönünde ufuktan batıyor. Satürn ay sonunda ise yaklaşık iki saat erken batmaya başlıyor.
20 Kasım akşamı Satürn’ü ve dolunay evresine yaklaşan Ay’ı doğu-güneydoğu yönünde ufkun üzerinde birbirine yakın görebilirsiniz.
6-30 Kasım 2026 tarihleri arasında etkinliğini devam ettiren Leonid (Aslan) Gök Taşı Yağmuru 17 Kasım’ı 18 Kasım’a bağlayan gece en yüksek etkinliğe ulaşıyor. Bu tarihte uygun gözlem koşullarında saatte maksimum 15 gök taşı görülebiliyor.
Gök taşı yağmurunun saçılma noktası 17 Kasım gecesi saat 23.48 civarı kuzeydoğu-doğu yönünde ufuktan doğuyor ve 18 Kasım sabahı Güneş’in aydınlığında kaybolmadan önce ufkun üzerinde en yüksek noktaya ulaşıyor. Bu tarihte Ay ise gece yarısından yaklaşık yarım saat sonra güneybatı-batı yönünde ufuktan battığından gök taşlarının fark edilmesini olumsuz etkilemiyor.
Leonid Gök Taşı Yağmuru sırasında parçacıkların hızı saniyede 70 km’yi aşabilir. Bu nedenle en hızlı gök taşı yağmurlarından biri olarak kabul edilir. Leonid Gök Taşı Yağmuru’nun kaynağı 55P/Tempel-Tuttle kuyruklu yıldızıdır.
Ay, 1 Kasım’da son dördün, 9 Kasım’da yeni ay, 17 Kasım’da ilk dördün, 24 Kasım’da dolunay evresinde.
Ay, Dünya etrafındaki yörünge hareketi sırasında 13 Kasım’da Dünya’ya en uzak yani yeröte, 26 Kasım’da ise Dünya’ya en yakın yani yerberie konumundan geçiyor. Bu konumlardayken Ay ile Dünya arasındaki mesafe sırasıyla 405.619 km ve 359.348 km.
Çizimdeki oklar, Güneş sisteminde yer alan iç gezegenlerin kasım ayında yörüngelerindeki hareketlerini gösteriyor. Dış gezegenlerin yörüngelerindeki konumları, ay içinde birbirine göre çok değişmediği için kasım ayının ortasındaki konumları, çizimde nokta şeklinde belirtilmiştir.
1 Kasım 23.00
15 Kasım 22.00
30 Kasım 21.00
Kaynaklar:
Abonelik işlemlerini görüntüleyebilmek için giriş yapmanız gerekmektedir. Mevcut bir hesabınız varsa yönlendirileceğiniz sayfadan giriş yapabilirsiniz. Henüz üye değilseniz, “Hesap Oluştur” sekmesinden kolayca yeni bir hesap oluşturabilirsiniz.
Dergimize abone olmak için aşağıdaki seçeneklerden birini tercih edebilirsiniz.
Fiziksel abonelik, derginin her sayısının basılı olarak adresinize gönderilmesini kapsar. Abone olduğunuz süre boyunca derginin tüm yeni sayıları düzenli olarak tarafınıza kargo ile ulaştırılır.
Fiziksel abonelik ve tek sayı satın alma işlemlerini, TÜBİTAK Yayınlar web sitesi üzerinden gerçekleştirebilirsiniz.
🔒 Bu içeriğin tamamı ve etkileşim özellikleri yalnızca dijital abonelere özeldir.
Henüz bir hesabınız yoksa Bilim ve Toplum OGS sistemi üzerinden kolayca yeni bir hesap oluşturun.
Gönderiyi kaydetmek, ya da okumaya devam etmek için lütfen giriş yaparak dijital abonelik işleminizi başlatın.
