İnsanların yaklaşık %15’inin kan görünce bayıldığı tahmin ediliyor. Korku faktörüyle yönetilen bu süreçte tansiyon hızla yükselir ardından düşer. Kan basıncındaki ani düşüş, beyinden kanın çekilmesiyle bilinç kaybına yol açar.

Tehlikeli durumlarda sempatik sinir sisteminin “savaş ya da kaç” mekanizması ile kalbin daha hızlı atması sağlanarak organizma harekete geçmeye hazır halde tutulur. Ancak sempatik ve parasempatik sinir sistemi tepkilerinin kontrol edildiği beyin sapındaki kardiyovasküler merkezden (NTS-Nükleus Traktus Solitarius) çıkan vagus siniri kan görme sırasında devreye girerek kalp atışını yavaşlatır. Beyinden çıkıp bağırsaklara kadar dallanarak uzanan vagus siniri parasempatik (“dinlen ve sindir”) sinir sisteminin üyesidir. Normal şartlarda sindirim sistemini hızlandırıp diğer sistemleri yavaşlatan vagus sinirinin kan görme esnasında NTS’de bir çeşit sinyal karmaşasına yol açarak bayılmayla sonuçlanan süreci başlattığı düşünülüyor. NTS’deki sinyal değişikliğinin mekanizması henüz anlaşılabilmiş değil.

Kalp, bayılma sonrası düşerek yatay konuma geçen vücutta, yer çekimine karşı koyması gerekmeden beyne daha kolay kan pompalayabildiği için bilinç hızlıca açılır ve organizmada işleyiş normale döner.

Kaynaklar:

• Ayala, E. S., Meuret, A. E., Ritz, T., “Treatments for blood-injury-injection phobia: A critical review of current evidence”, Journal of Psychiatric Research, Cilt 43, Sayı 15, s. 1235-1242, 2009.
• https://science.howstuffworks.com/life/inside-the-mind/human-brain/why-people-faint-sight-blood.htm
• http://www.ybu.edu.tr/sinancanan/contents/files/363OSSveREFLEX2012.pdf