Ali Baba’nın Satranç Tahtası Üzerindeki Gerçek Altın Sikkeleri Belirlemesi
Ali Baba ziyaret ettiği mağaradan ayrılırken mağaradaki altın renkli sikkelerden birkaç tane ödünç almak ister. Ancak mağara kapısındaki bekçi buna karşılık olarak Ali Baba’ya çözmesi için bir bulmaca hazırlar. Ali Baba’nın mağaradan alacağı altın renkli sikke sayısını, bulmaca çözümündeki başarısı belirleyecektir. Bekçi, Ali Baba’ya 12 × 12 boyutlarında bir satranç tahtası verir. Bu satranç tahtasının her birim karesinde, görüntü olarak tamamen benzer olan birer altın renkli sikke vardır. Bekçi, Ali Baba’ya bu 144 altın renkli sikkenin tam olarak 132 tanesinin gerçek altın olduğunu söyler.
Bulmacanın kurallarına göre Ali Baba’ya sahte altın sikkelerin bulundukları yerle ilgili şu bilgi verilir: Ya 12 sahte altın sikkenin tamamı satranç tahtasının tek bir satırında bulunuyor ya da 12 sahte altın sikkenin tamamı satranç tahtasının tek bir sütununda bulunuyor. Bekçi, Ali Baba’ya sikkelerin kütleleri ile ilgili de bilgi verir. Herhangi iki gerçek altın sikkenin kütleleri birbirine eşit olup herhangi iki sahte altın sikkenin kütleleri birbirine eşit veya farklı olabiliyor. Fakat herhangi bir gerçek altın sikke herhangi bir sahte altın sikkeden daha ağırdır. Bekçi, Ali Baba’ya iki kefeli bir tartı verip onun bu tartıyı tam olarak iki kez kullanabileceğini söyler. Ali Baba tartıyı her kullanışında tartının kefelerinden her birine bir veya birden fazla sikke yerleştirip kefelerin hangisinde toplam kütlenin daha fazla olduğunu veya iki kefedeki kütlelerin birbirine eşit olduğunu öğrenebiliyor.
Kurallara göre Ali Baba, tartıyı tam olarak iki kez kullandıktan sonra satranç tahtasının üzerindeki 144 sikkeden istediklerini bir keseye yerleştirecektir. Bundan sonra hangi altın renkli sikkelerin sahte hangi altın sikkelerin gerçek olduğu bilgisine sahip olan bekçi kesedeki tüm sikkeleri kontrol edecektir. Kesedeki altın renkli sikkelerin tamamı gerçekse bekçi, Ali Baba’nın bu altın sikkelerin tamamını almasına izin verecektir. Fakat kesedeki sikkelerden bir tanesinin bile sahte olması durumunda bekçi, Ali Baba’nın mağara dışına herhangi bir sikke çıkarmasına izin vermeyecektir.
Ali Baba tartıyı iki kez kullanarak keseye N tane gerçek altın sikkeyi yerleştirmeyi garantileyebiliyorsa N sayısının alabileceği en büyük değer kaçtır? Bulduğunuz bu N sayısı için Ali Baba’nın N gerçek altın sikkeyi belirleme stratejisini açıklayınız.
Ali Baba’nın herhangi bir başka strateji kullanarak N sayısından daha fazla gerçek altın sikkeyi bulmayı garantileyemeyeceğini kanıtlayınız.
Soruyu çözüp doğru cevabı Bilim ve Teknik internet sitesi üzerinden gönderenler arasından çekilişle belirlenecek beş kişiye TÜBİTAK Popüler Bilim Yayınları’ndan bir kitap hediye edeceğiz. Bu ay: Öklid’i Okurken
Çözümü ile birlikte gönderilmeyen cevaplar değerlendirmeye alınmayacaktır.
Doğru çözüm ve çekiliş sonuçları dergimizin Matematik Sorusu köşesinde önümüzdeki ay içinde duyurulacaktır.


