losw / iStock
Merkür’ü mart ayının son günlerinde doğu yönünde ufkun hemen üzerinde görmeyi deneyebilirsiniz.
Merkür, Güneş etrafındaki yörünge hareketi sırasında 7 Mart’ta Güneş ile Dünya’nın arasından geçiyor. Bu süreçte gökyüzünde Güneş’le aralarındaki açısal mesafe çok küçük olduğundan gökyüzünde görülemeyen Merkür, ayın ilk yarısından sonra Güneş’in doğuşundan önce gökyüzünde tekrar ortaya çıkmaya başlıyor. Ancak ufkun üzerinden çok yükselmediği için Merkür’ün gözlem süresi çok uzun değil.
Venüs’ü 20 Mart akşamı Güneş’in batışından sonra hilal şeklindeki Ay ile birbirine yakın görebilirsiniz.
Venüs, mart ayı boyunca Güneş’in batışından sonra gökyüzünde görülebiliyor. Ayın başında Güneş’ten yaklaşık bir saat sonra batan Venüs’ün gözlem süresi ve ufkun üzerinden yüksekliği ayın ilerleyen günlerinde artıyor. Ayın ilk günlerinde Venüs’ün aydınlık görünen kısmının oranı yaklaşık %98. Eğer bir dürbününüz ya da küçük bir teleskobunuz varsa siz de mart ayında Venüs diskini neredeyse tamamen aydınlıkken görmeyi deneyebilirsiniz.
Mars, ocak ayında yörünge hareketi sırasında Dünya’ya göre Güneş’in arkasından geçmişti. Güneş’le aralarındaki açısal mesafe hâlen küçük olan Kızıl Gezegen, mart ayında da gözlenemiyor. Mars, ay sonunda gün doğumundan önce gökyüzünde tekrar ortaya çıkmaya başlıyor ancak Güneş’ten yaklaşık yarım saat önce doğduğu için belirginleşemeden gökyüzü aydınlanıyor.
Jüpiter, 26 Mart’ta ilk dördün evresinden bir gün önce ayrılan Ay ile birbirine yakın görülebiliyor. Her iki gök cismini İkizler Takımyıldızı’nda görebilirsiniz.
Jüpiter, mart ayında neredeyse bütün gece gökyüzünde. Ayın ilk günlerinde Güneş’in batışından sonra doğu yönünde ufkun üzerinde ortaya çıkan Jüpiter, Güneş’in doğuşundan yaklaşık üç saat önce kuzeybatı yönünde ufuktan batıyor. Ayın ilerleyen günlerinde daha erken saatlerde batmaya başlayan Jüpiter’in gözlem süresi kısalıyor. Ayın başında parlaklığı 2,4 kadir mertebesinde olan Jüpiter günler ilerledikçe hafifçe sönükleşiyor. Ayın sonunda parlaklığı 2,2 kadir mertebesinde.
Satürn, mart ayının başında Güneş’in batışından sonra batı yönünde ufkun üzerinde kısa süre görülebiliyor. 8 Mart’ta Satürn, gökyüzünde Venüs ile birbirine çok yakın görülebiliyor. Her iki gezegeni Güneş’in batışından sonra batı yönünde ufkun üzerinde bulabilirsiniz. Venüs’e kıyasla çok daha sönük görünen Satürn’ü bu tarihte Venüs’ün hemen altında görebilirsiniz.
Ayın ilerleyen günlerinde ufkun üzerinde alçalmaya başlayan Satürn, 25 Mart’ta kavuşum konumundan geçiyor. Kavuşum konumdayken Satürn, Güneş ve Dünya aynı hizadadır ve Güneş, Satürn ile Dünya’nın arasında bulunur. Bu süreçte Satürn ile Güneş arasındaki açısal mesafe son derece küçük olduğundan Satürn, birkaç hafta boyunca görülemeyecek.
Mart ayında gökyüzünde nadir gerçekleşen bir gök olayına tanık olabilirsiniz. Ay, 29 Mart gecesi Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Regulus’un önünden geçiyor. Örtme olarak isimlendirilen bu olay ülkemizden izlenebilecek.
Ay ve Regulus 29 Mart akşamı Güneş’in batışından sonra doğu yönünde ufkun üzerinde ortaya çıkıyor. İlerleyen saatlerde Ay, Regulus’a yaklaşmaya devam ediyor ve Türkiye saati ile 22.00 civarında Regulus, Ay diskinin arkasına giriyor ve yaklaşık bir saat sonra Ay diskinin arkasından tekrar ortaya çıkıyor.
6 Mart’ta son dördün evresine yaklaşan Ay ile Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spika’yı gökyüzünde bir arada görebilirsiniz. Spika’yı mavi tonlardaki rengiyle fark edilebilirsiniz.
20 Mart’ta ilkbahar ekinoksu gerçekleşiyor. Ekinoks, gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu gün olarak bilinir. Aslında Güneş ışınlarının Ekvator’a dik açıyla geldiği belirli bir andır. Bu anda Güneş, kuzey yarım küreyi ve güney yarım küreyi eşit miktarda aydınlatır. Yani aydınlanma çemberi kutuplardan geçer. İlkbahar ekinoksu kuzey yarım küre için ilkbahar mevsiminin başlangıcı olarak kabul edilir.
3 Mart’ta tam Ay tutulması gerçekleşiyor. Avustralya ve Kuzey Amerika kıtaları ile Güney Amerika kıtasının doğusu ve Asya kıtasının batısından izlenebilen tutulma, Türkiye saati ile gündüz saatlerinde gerçekleştiğinden ülkemizden görülemiyor.
Ay, 3 Mart’ta dolunay, 11 Mart’ta son dördün, 19 Mart’ta yeni ay, 25 Mart’ta ilk dördün evresinde.
Ay, Dünya etrafındaki yörünge hareketi sırasında 10 Mart’ta Dünya’ya en uzak yani yeröte, 22 Mart’ta ise Dünya’ya en yakın yani yerberi konumuna geliyor. Bu konumlardayken Ay ile Dünya arasındaki mesafe sırasıyla 404.384 km ve 366.859 km.
Çizimdeki oklar, Güneş sisteminde yer alan iç gezegenlerin mart ayında yörüngelerindeki hareketlerini gösteriyor. Dış gezegenlerin yörüngelerindeki konumları, ay içinde birbirine göre çok değişmediği için mart ayının ortasındaki konumları, çizimde nokta şeklinde belirtilmiştir.
Kaynaklar:
Abonelik işlemlerini görüntüleyebilmek için giriş yapmanız gerekmektedir. Mevcut bir hesabınız varsa yönlendirileceğiniz sayfadan giriş yapabilirsiniz. Henüz üye değilseniz, “Hesap Oluştur” sekmesinden kolayca yeni bir hesap oluşturabilirsiniz.
Dergimize abone olmak için aşağıdaki seçeneklerden birini tercih edebilirsiniz.
Fiziksel abonelik, derginin her sayısının basılı olarak adresinize gönderilmesini kapsar. Abone olduğunuz süre boyunca derginin tüm yeni sayıları düzenli olarak tarafınıza kargo ile ulaştırılır.
Fiziksel abonelik ve tek sayı satın alma işlemlerini, TÜBİTAK Yayınlar web sitesi üzerinden gerçekleştirebilirsiniz.
🔒 Bu içeriğin tamamı ve etkileşim özellikleri yalnızca dijital abonelere özeldir.
Henüz bir hesabınız yoksa Bilim ve Toplum OGS sistemi üzerinden kolayca yeni bir hesap oluşturun.
Gönderiyi kaydetmek, ya da okumaya devam etmek için lütfen giriş yaparak dijital abonelik işleminizi başlatın.
