Sonuçları The Journal of Neuroscience’ta yayımlanan yeni bir araştırma, deneyimli kuş gözlemcilerinin yabancı kuşları tanıma konusundaki olağanüstü yeteneklerinin beyinlerindeki yapısal farklılıktan kaynaklanabileceğini ortaya koydu. Kuş gözlemciliğiyle ilgilenmenin beyinde sebep olduğu yapısal değişiklikler yeni bir dil öğrenmenin ya da müzik aleti çalmanın meydana getirdiği değişikliklerle eş değer olabilir. Bu farklılıkların yaşa bağlı olarak gelişen bilişsel gerilemeyi yavaşlattığı düşünülüyor.
İnsan beyni bir beceriyi öğrenirken ya da uygularken yapısını ve işlevlerini yeniden düzenler, yeni sinir bağlantıları kurar ve mevcut bağlantıları güçlendirir. Örneğin nöroplastisite adı verilen bu yetenek sayesinde profesyonel müzisyenlerin işitmeyle ilgili beyin bölgelerinde yapısal değişiklikler meydana gelebilir.
Kanada’daki York Üniversitesinden Erik Wing ve meslektaşları, kuş gözlemciliğinin beyin üzerindeki etkilerini araştırmak için tamamı kuş gözlemciliğiyle ilgilenen 48 kişilik bir ekibi çeşitli testlere tabi tuttu. 22 ila 79 yaş aralığındaki katılımcıların yarısı deneyimli, yarısı amatör kuş gözlemcilerinden oluşuyordu. Katılımcıların cinsiyet, yaş ve eğitim seviyeleri her iki grup arasında benzer bir dağılım gösteriyordu.
Araştırmada beyin etkinliği beyin görüntüleme yöntemleri ile incelenen katılımcılara 4 saniyeden kısa süre bir kuş resmi gösterildi. Yaklaşık 10 saniye sonra katılımcılar gördükleri kuş türünü dört farklı kuş türüne ait resimden ayırt etmeye çalıştı. Resimdeki kuşlar kasıtlı olarak birbirine çok benzeyen ve kolayca karıştırılabilen türlerden seçilmişti.
Tüm bu süreç 72 kez tekrarlandı. Araştırmada 6’sı yerli, 12’si göçmen olmak üzere toplam 18 farklı kuş türü resmi kullanıldı. Sonuçta deneyimli kuş gözlemcileri amatörlere kıyasla kuş türlerini daha yüksek oranda bir doğrulukla tanımladı. Gösterilen resimlerdeki yerli kuş türlerinin ortalama %83’ünü, göçmen kuş türlerinin ise %61’ini doğru bildiler. Buna karşılık amatör kuş gözlemcileri, her iki kuş grubunun da sadece %44’ünü doğru olarak tanımlayabildi.
Göçmen kuş türlerini tanımlarken deneyimli kuş gözlemcilerinin beyninin üç farklı bölgesinde (prefrontal korteks, intraparyetal sulkus ve sağ oksipitotemporal korteks) aktivite artışı tespit edildi. Amatörlerin beyninde ise bu tür bir aktivite artışı gözlemlenmedi.
Erik Wing, kuş gözlemciliğinde dikkat, hafıza, uzamsal algı, el-göz koordinasyonu ve nesne tanıma gibi bilişsel süreçlerin rol aldığını belirtiyor. Aktivite artışının gözlemlendiği beyin bölgeleri ise tam olarak bu işlevlerden sorumlu. Deneyimli kuş gözlemcilerinde bilişsel süreçlerden sorumlu beyin bölgelerinin amatörlere kıyasla daha iyi organize ve yapısal olarak kompleks olması, kuş gözlemciliğinin beynin işleyişini yeniden düzenlemesinde etkili olabileceğini ortaya koyuyor.
Beyin yapısının kompleks ve organize oluşu, yaşlandıkça azalma eğilimindedir. Araştırma sonuçları bu azalmanın amatörlere kıyasla deneyimli kuş gözlemcilerinde daha az belirgin olduğunu gösterdi. Bu durum kuş gözlemciliğinin beynin yaşlanmaya karşı kendini savunma ve herhangi bir hasara karşı uyum sağlama yeteneğini geliştirmesine yardımcı olabileceğini düşündürüyor.
Araştırmacılar bir yandan kuş gözlemciliğine ilgi duyan kişilerin beyinlerindeki yapısal değişikliklerin önceden gerçekleşmiş olabileceğini ya da farklı yaşam tarzı alışkanlıklarından kaynaklanma ihtimalini göz önünde bulundurmak gerektiğini belirtiyor. Beyindeki değişikliklerin sebebinin kuş gözlemciliğiyle olan bağlantısını tam olarak anlamak için daha uzun süreli araştırmalar yapmak gerekiyor.
Kaynak
