Kasım 2025 Matematik Sorusunun Çözümü ve Hediye Kazananlar

Bilim ve Teknik dergisi Ayın Sorusu köşesinde Kasım 2025'te yayımlanan Cücelerin ve Keloğlan’ın Fındıkları Sepetlere Dağıtması sorusunun çözümü:

sankai/iStock

Cücelerin ve Keloğlan’ın Fındıkları Sepetlere Dağıtması

Keloğlan 300 cücenin yaşadığı bir çiftliği ziyaret eder. Cüceler onunla çiftliğin avlusunda bir oyun oynamak ister. Avluda 1.919 tane fındık içeren bir torba ve 20 tane birbirinden farklı renkte boş sepet vardır. Oyun önceden verilmiş bir M pozitif tam sayısına göre oynanır.

Oyun iki kısımdan oluşur. Kurallara göre oyunun birinci kısmında cüceler bir sıraya dizilir ve sırası gelen her cüce önce torbadaki 1.919 fındığın tamamını istediği şekilde avludaki 20 sepete dağıtır. Her cüce isterse sepetlerden bir veya birkaçını boş bırakabilir ve yine isterse fındıkların tamamını tek bir sepete yerleştirebilir. Her yerleştirmeden sonra Keloğlan bu cücenin hangi sepete kaç fındık yerleştirdiğini not eder. Bundan sonra da bu cüce sepetteki fındıkların tamamını torbaya geri koyar. 300 cüceden her biri kendi yerleştirme işlemini yaptıktan sonra oyunun ilk kısmı tamamlanır. Bu aşamanın sonucunda Keloğlan’ın notlarında her sepet için bu sepete yerleştirilen fındık sayılarını gösteren 300 sayı bulunacaktır.

Oyunun ikinci kısmında Keloğlan da torbadaki fındıkların tamamını sepetlere yerleştirmelidir. Fındıkları yerleştirilirken 20 sepetten her biri için aşağıdaki koşulun sağlanması gerekir. Her sepet ve her 0 ≤ n ≤ 1.919 sayısı için oyunun ilk kısmında bu sepete kendi sırasında en az n tane fındık yerleştiren toplam cüce sayısı en az M ise Keloğlan da aynı sepete en az n tane fındık yerleştirmek zorundadır. Örnek olarak M=210 sayısı için oynanan oyunda sarı bir sepete cücelerden 174 tanesi 70’er, 36 tanesi 30’ar, 35 tanesi 20’şer, 45 tanesi 10’ar ve 10 tanesi 3’er fındık yerleştirdiyse bu sepete en az 3 fındık yerleştiren cüce sayısı 10+45+35+36+174=300≥210, en az 10 fındık yerleştiren cüce sayısı 45+35+36+174=290≥210, en az 20 fındık yerleştiren cüce sayısı 35+36+174=245≥210, en az 30 fındık yerleştiren cüce sayısı 36+174=210≥210 ve en az 70 fındık yerleştiren cüce sayısı 174≤210’dur. Buna göre Keloğlan da bu sarı sepete en az 30 fındık yerleştirmek zorundadır. Yine örnek olarak M=220 sayısı için oynanan oyunda kırmızı bir sepete cücelerden 169 tanesi 70’er, 41 tanesi 50’şer, 13 tanesi 45’er, 62 tanesi 40’ar, 5 tanesi 12’şer ve 10 tanesi 2’şer fındık yerleştirdiyse bu sepete en az 45 tane fındık yerleştiren cüce sayısı 169+41+13=223≥220 ve 169+41=210≤220 olduğuna göre Keloğlan da bu kırmızı sepete en az 45 fındık yerleştirmek zorundadır.

Verilmiş bir M pozitif tam sayısı için Keloğlan, 300 cücenin fındık dağıtımından sonra 1.919 fındığı oyunun kuralarına uygun şekilde sandıklara yerleştirebilirse oyunu kazanıyor.

Keloğlan 300 cücenin fındık dağıtımından sonra 1.919 fındığı sepetlere oyunun kurallarına uygun şekilde yerleştiremezse oyunu kaybediyor.

M pozitif tam sayısı oyun başlamadan önce herkese açıklanıyor. Cüceler, Keloğlan’ın oyunu kaybetmesini istiyor ve buna göre de oyun başlamadan önce kendi aralarında anlaşarak verilmiş M sayısına göre her cücenin fındıkları sepetlere nasıl dağıtması gerektiğini belirlemek için ortak bir strateji geliştiriyor. Keloğlan, 300 cücenin geliştirebileceği herhangi bir ortak stratejiye rağmen M pozitif tam sayısının en küçük hangi değerinde her zaman oyunu kazanmayı garantileyebilir?

Bulduğunuz bu en küçük M sayısı için Keloğlan’ın oyunu nasıl kazanması gerektiğini açıklayınız ve bu M sayısının neden daha küçük olamayacağını kanıtlayınız.

Cevap: N=123

Çözüm:

M≤285 olsun. Bu durumda cüceler her sepet için her biri 15 cüceden oluşan 20 ayrık grup oluşturuyor. Herhangi bir sepet için oluşturulmuş grubun her üyesi o sepete fındık yerleştirmeyip 1919 fındığı kalan 19 sepete eşit olarak dağıtıyor ve dolayısıyla diğer sepetlerin her birine 101 fındık yerleştiriyor. Buna göre her sepete tam olarak 285 cüce 101’er fındık yerleştirmiş oluyor. Oyunun kurallarına göre Keloğlan her sepete 101 fındık yerleştirmek zorundadır.

20∙101=2020>1919 olduğuna göre Keloğlan gereken yerleştirmeyi yapamıyor ve oyunu kaybediyor.

Şimdi de M=286 durumunda Keloğlan’ın oyunu kazanabileceğini gösterelim. İlk aşamada Keloğlan her sepete oyunun kurallarına uygun olan en küçük sayıda fındık yerleştiriyor. Buna göre Keloğlan herhangi bir verilmiş sepete n fındık yerleştirdiyse bu sepete n sayısından daha fazla fındık yerleştiren cüce sayısı en fazla 14 olabiliyor.

14∙20=280<300 olduğuna göre öyle bir cüce bulunacaktır ki bu cüce her sepete Keloğlan’dan daha fazla fındık yerleştirmemiş olacaktır. Bu cüce toplamda 1919 fındık yerleştirdiğine göre Keloğlan da ilk aşamada en fazla 1919 fındık yerleştirmiştir. İlk aşamadan sonra Keloğlan’da artan fındık kaldıysa o, bu artan fındıkları istediği şekilde dağıtabilir.

Matematik Bize Ne Anlatıyor kitabı gönderilecek okurlarımız:

  • Alper FERUDUN
  • Füsun AKSAYCIK

Bizden kitap hediyesi kazanan okurumuzun adresine kitabı kargo ile gönderilecektir. İlginiz için çok teşekkür ediyoruz.

Dergimize Ayın Sorusu köşesi ile ilgili içerik gönderen okurlarımız, “Kişisel Verileri Koruma Kanunu” kapsamında, paylaştıkları verilerin ve bilgilerin dergimiz tarafından yayınlanmasına açık rıza göstermiş sayılacaktır.

İlgili Konular

Mantık Bulmacası

Bunları da Beğenebilirsiniz

Popüler İçerikler

Giriş Yapmanız Gerekiyor !

Abonelik işlemlerini görüntüleyebilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.
 Mevcut bir hesabınız varsa yönlendirileceğiniz sayfadan giriş yapabilirsiniz.
 Henüz üye değilseniz, “Hesap Oluştur” sekmesinden kolayca yeni bir hesap oluşturabilirsiniz.

Abonelik Seçenekleri

Dergimize abone olmak için aşağıdaki seçeneklerden birini tercih edebilirsiniz.

Dijital Abonelik

Fiziksel Abonelik (Basılı Dergi)

Fiziksel abonelik, derginin her sayısının basılı olarak adresinize gönderilmesini kapsar. Abone olduğunuz süre boyunca derginin tüm yeni sayıları düzenli olarak tarafınıza kargo ile ulaştırılır.
Fiziksel abonelik ve tek sayı satın alma işlemlerini, TÜBİTAK Yayınlar web sitesi üzerinden gerçekleştirebilirsiniz.

İçeriğin Devamı ve Etkileşim Özellikleri Abonelere Özeldir

🔒 Bu içeriğin tamamı ve etkileşim özellikleri yalnızca dijital abonelere özeldir.

Henüz bir hesabınız yoksa Bilim ve Toplum OGS sistemi üzerinden kolayca yeni bir hesap oluşturun.
Gönderiyi kaydetmek,  ya da okumaya devam etmek için lütfen giriş yaparak dijital abonelik işleminizi başlatın.