thomaslenne/iStock
Mars, eylül ayında Güneş’in batışından sonra ufkun hemen üzerinde görülebiliyor. Ayın başında gün batımında ufkun yaklaşık 10 derece üzerinde olan Mars, ilerleyen günlerde alçalmaya devam ediyor ve görülebileceği süre kısalıyor. 12 Eylül akşamı Mars’ı ve Başak Takımyıldızı’nın
en parlak yıldızı Spika’yı batı yönünde ufkun üzerinde birbirine yakın görebilirsiniz. Mars, 24 Eylül akşamı hilal şeklindeki Ay ile yakın görünümde. Ancak Ay, gün batımından kısa süre sonra ufuktan battığından ikiliyi gökyüzünde bir arada görmek çok zor.
Mars, 2026 yılının başında kavuşum konumundan geçecek. Yörünge hareketi sırasında Dünya’ya göre Güneş’in arkasından geçeceği bu konuma yaklaştığı süreçte Mars’ın gözlenebileceği süre giderek kısalıyor.
Satürn, eylül ayının ilk günlerinde Güneş’in batışından yaklaşık bir saat sonra doğu yönünde ufuktan doğuyor. Ayın ilerleyen günlerinde daha erken saatlerde doğmaya başlayan Satürn, şafak vakti Güneş’in aydınlığında kayboluncaya kadar gökyüzünde görülebiliyor. Ayın başında Balıklar Takımyıldızı’nda bulunan Satürn, batıya doğru hareket ederek ayın son gününde Kova Takımyıldızı’na geçiyor.
8 Eylül’de Satürn ve dolunay evresinden bir gün önce ayrılmış olan Ay birbirine yakın görülebiliyor. 21 Eylül’de karşı konuma gelen Satürn, bu konumdayken yörünge hareketi sırasında Güneş’e göre Dünya’nın arkasından geçiyor. Satürn, bu tarihte aynı zamanda Dünya’ya en yakın konuma geliyor. Bu nedenle eylül ayında Satürn’ü yılın diğer zamanlarına göre gökyüzünde daha parlak ve büyük görebilirsiniz.
Jüpiter, eylül ayının başında gece yarısından yaklaşık iki saat sonra kuzeydoğu-doğu yönünde ufkun üzerinden doğuyor ve ilerleyen günlerde daha erken doğmaya başlıyor. Jüpiter, 16 Eylül’de hilal şeklideki Ay ile birlikte İkizler Takımyıldızı’nda görülebiliyor.
Bir dürbün ya da küçük bir teleskobunuz varsa 29 Eylül’de Jüpiter’in dört büyük uydusundan Io ve Ganymede’i gezegen yuvarlağının önünden geçerken görebilirsiniz. Bu tarihte saat 02.30 civarında ilk olarak Ganymede’in geçişi başlıyor. Yaklaşık olarak aynı dakikalarda Io’nun gölgesi Jüpiter’in üzerine düşüyor. Yaklaşık bir saat sonra ise Io, gezegenin önünden geçmeye başlıyor. Ganymede ve Io saat 06.00 civarı geçişlerini tamamlıyor.
Eylül ayının başında Güneş’ten yaklaşık iki buçuk saat önce doğan Venüs, gün doğumundan önce gökyüzünde görülebiliyor. Ayın ilerleyen günlerinde Venüs’ün parlak görünen kısmının oranı artarken gezegen yuvarlağının büyüklüğü azalıyor.
Ayın başında Yengeç Takımyıldızı’nda olan Venüs, 10 Eylül’den sonra Aslan Takımyıldızı’na geçiyor. İlerleyen günlerde gökyüzünde doğuya doğru hareket etmeye devam eden Venüs, 19 Eylül’de Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Regulus ve hilal şeklindeki Ay ile birbirine yakın görülebiliyor.
Merkür, eylül ayının ilk günlerinde Güneş’in doğuşundan önce çok kısa süreler görülebiliyor. 13 Eylül’de üst kavuşum noktasından geçmeye hazırlanan Merkür, bu süreçte Güneş’le aralarındaki açısal mesafe çok küçük olduğundan birkaç hafta boyunca görülemiyor.
21 Eylül’de parçalı Güneş tutulması gerçekleşiyor. Pasifik Okyanusu’nun güneyi ve Antarktika’dan görülebilen tutulma Türkiye’den izlenemiyor.
Sonbahar ekinoksu 22 Eylül’de gerçekleşiyor. Kuzey yarım küre için sonbahar mevsiminin başlangıcı olarak kabul edilen bu tarihte Güneş ışınları Ekvator’a dik açıyla gelir. Güneş bu anda kuzey yarım küreyi ve güney yarım küreyi eşit miktarda aydınlatır.
Ay, 7 Eylül’de dolunay, 14 Eylül’de son dördün, 21 Eylül’de yeni ay ve 30 Eylül’de ilk dördün evresinde.
7 Eylül’de tam Ay tutulması gerçekleşiyor. Asya kıtasının tamamı, Afrika ve Avrupa kıtaların bir kısmından görülebilen tutulma ülkemizden de izlenebiliyor. Tutulma, Ay’ın Türkiye saati ile 18.28’de Dünya’nın yarı gölgesine girmesi ile başlıyor. Tam tutulma ise 20.30 ile 21.52 saatleri arasında gerçekleşiyor. Ay’ın saat 23.55’te yarı gölgeden çıkmasıyla tutulma sonlanıyor.
Abonelik işlemlerini görüntüleyebilmek için giriş yapmanız gerekmektedir. Mevcut bir hesabınız varsa yönlendirileceğiniz sayfadan giriş yapabilirsiniz. Henüz üye değilseniz, “Hesap Oluştur” sekmesinden kolayca yeni bir hesap oluşturabilirsiniz.
Dergimize abone olmak için aşağıdaki seçeneklerden birini tercih edebilirsiniz.
Fiziksel abonelik, derginin her sayısının basılı olarak adresinize gönderilmesini kapsar. Abone olduğunuz süre boyunca derginin tüm yeni sayıları düzenli olarak tarafınıza kargo ile ulaştırılır.
Fiziksel abonelik ve tek sayı satın alma işlemlerini, TÜBİTAK Yayınlar web sitesi üzerinden gerçekleştirebilirsiniz.
🔒 Bu içeriğin tamamı ve etkileşim özellikleri yalnızca dijital abonelere özeldir.
Henüz bir hesabınız yoksa Bilim ve Toplum OGS sistemi üzerinden kolayca yeni bir hesap oluşturun.
Gönderiyi kaydetmek, ya da okumaya devam etmek için lütfen giriş yaparak dijital abonelik işleminizi başlatın.
