Bir grup yer bilimci Avustralya’nın kuzeybatısındaki Pilbara bölgesinde meteorit çarpmasıyla oluşmuş bir krater keşfetti. Yaklaşık 3,5 milyar yaşında olduğu tespit edilen krater, bilinen kraterlerin en yaşlısı ünvanını ele geçirdi. Daha önce bilinen en yaşlı kraterler 2,2 milyar yıllıktı. Yapılan keşifle ilgili ilginç bir nokta kraterin varlığının, önce kıtaların oluşumuyla ilgili bir hipotezden yola çıkarak kuramsal olarak tahmin edilmesi sonra da kraterin tam olarak tahmin edildiği bölgede bulunması oldu.
Kıtaların oluşumu ile ilgili bir hipotez, günümüzden 4,5-2,5 milyar yıl önceki dönemde Dünya’ya çarpan gök taşlarının, yer kabuğunun şekillenmesinde önemli rol oynadığını öne sürüyor. Bu hipoteze göre çapı 10 kilometrenin üzerinde olan meteoritler, dalma-batma bölgeleri meydana getirmiş ve mantonun derinlerinden gelen eriyiklerin, kıtaların çekirdeklerini oluşturmasına yol açan süreçleri tetiklemiş olabilir.
Yakın zamanlara kadar bilinen en yaşlı kraterler 2,23 milyar yıllıktı. Dolayısıyla günümüzden 4,5-2,5 milyar yıl önce meteorit çarpmalarının, kıtaların oluşunda rol oynadığına dair hipotezi destekleyen bir veri bulunmuyordu. Ancak Avustralya’daki Curtin Üniversitesinden bir grup araştırmacının yakın zamanlarda keşfettiği kraterle bu durum değişti. Araştırmacılar, birkaç yıl önce Avustralya’nın kuzeybatısında yer alan Pilbara bölgesindeki karaların oluşumunda meteorit çarpmasının rol oynadığını öne sürmüştü. İlerleyen zamanlarda gök taşı çarptığı iddia edilen bölgede yapılan arazi taramalarında “saçılma konileri” olarak adlandırılan yapılar keşfedildi. Sadece meteorit çarpması gibi şiddetli olayların ortaya çıkardığı yüksek basınçlı ortamlarda oluştuğu bilinen bu koni biçimli yapılar, araştırmacıların iddiasını doğruladı. Bölgedeki kayaların yaşı ile ilgili analizler, meteorit çarpmasının günümüzden yaklaşık 3,5 milyar yıl önce meydana geldiğini gösterdi. Keşfedilen krater, bilinen kraterlerin en yaşlısı olarak kayıtlara geçti.
Detaylı bilgiye Christopher Kirkland ve arkadaşlarının Nature Communications’ta yayımladığı makaleden ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar:
