Bilimsel araştırmalar her gün yaşamımızı etkileyen yeni bilgiler ortaya koyuyor. Ancak bu bilgilerin üretilmesi kadar toplumla doğru ve anlaşılır biçimde paylaşılması da önem taşıyor. Dijital teknolojilerin gelişmesiyle bilgiye ulaşmak kolaylaşırken yanlış bilgilerin yayılması ve dezenformasyon da hızlandı. Bu nedenle bilim iletişimi, bilimsel gelişmeleri topluma aktarmanın yanı sıra bilim insanlarıyla toplum arasında güven oluşturmayı ve toplumda bilime yönelik merakı artırmayı da amaçlıyor.

“Bilimle toplumu, toplumla bilimi buluşturuyoruz” sloganıyla ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilen zirveye Türkiye’den ve farklı ülkelerden bilim insanları, akademisyenler, bilim iletişimcileri, medya temsilcileri ve öğrenciler katıldı.

Bilim İletişiminde Yeni İş Birlikleri

Zirvenin açılış programına T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TÜBİTAK Başkanı Prof. Dr. Orhan Aydın ve ODTÜ Rektörü Prof. Dr. Ahmet Yozgatlıgil katıldı. Bakan Kacır, konuşmasında Türkiye’nin bilim ve teknoloji alanında yürüttüğü çalışmalara değinerek zirvenin bundan sonraki yıllarda farklı üniversitelerin ev sahipliğinde düzenleneceğini açıkladı. Ayrıca bu yıl verilen TÜBİTAK Bilim İletişimine Katkı Ödülleri’nin gelecek yıldan itibaren isteyen herkesin başvurabileceği bir yapıya kavuşturulmasının planlandığını belirtti. Zirvede TÜBİTAK Bilim ve Toplum Destek Programları kapsamında başarılı çalışmalar gerçekleştiren projelere teşvik ödülleri de verildi.

TÜBİTAK Bilim ve Toplum Başkanı Ömer Kökçam ise “Türkiye’de Bilim Kültürünün Geliştirilmesinde TÜBİTAK’ın Rolü” başlıklı bir konuşma gerçekleştirdi. TÜBİTAK’ın bilim merkezleri, bilim şenlikleri, bilim fuarları, eğitim programları ve popüler bilim yayınları aracılığıyla yürüttüğü çalışmalar, bilimsel bilginin toplumun farklı kesimlerine ulaşmasında önemli bir yere sahip. Bu çalışmalar özellikle çocukların ve gençlerin bilimle erken yaşlarda tanışmasına ve bilimsel düşünme becerisinin gelişmesine katkıda bulunuyor.

Bilim İletişiminin Değişen Dünyası

İki gün süren zirvede bilim ile toplum arasındaki güven ilişkisinden vatandaş bilimine, yapay zekâdan bilim gazeteciliğine kadar pek çok konu ele alındı. Türkiye’den ve yurt dışından katılan uzmanlar, bilim iletişimi alanındaki çalışmalarını ve deneyimlerini paylaştı.

Zirvenin uluslararası konuşmacıları arasında yer alan Prof. Dr. Darlene Cavalier, Dr. Öğr. Üyesi Niels G. Mede ve Rosalia Vargas vatandaş bilimi, bilime duyulan güvenin sürdürülmesi ve bilim iletişimi kültürünün yaygınlaştırılması gibi konularda deneyimlerini paylaştı.

Yapay zekâ ve dijital platformların bilim iletişimine etkileri de zirvenin önemli başlıkları arasındaydı. Dijital teknolojilerin bilimsel bilginin yayılmasında sunduğu fırsatların yanı sıra yanlış bilgi ve dezenformasyonla mücadele üzerinde duruldu. Programda ayrıca bilim gazeteciliği, belgesel yapımı, bilimin görselleştirilmesi, sağlık ve afet dönemlerinde iletişim, üniversitelerin ve bilim merkezlerinin toplumla ilişkisi gibi konular değerlendirildi.

Bilim ve Teknik’in 60 Yıllık Yolculuğu

Zirvenin ikinci gününde TÜBİTAK Bilim ve Toplum Başkanlığı Dergiler ve Bilim İletişimi Müdürü Kübra Bal Çetinkaya, “60 Yıllık Bilim İletişimi Serüveni: Bilim ve Teknik Dergisi” başlıklı bir konuşma gerçekleştirdi.

Ekim 1967’de yayımlanmaya başlayan Bilim ve Teknik, altmış yıllık yayın hayatı boyunca uzay araştırmalarından tıp ve biyolojiye, yeni teknolojilerden fizik ve astronomiye kadar pek çok alandaki bilimsel gelişmeyi okurlarıyla buluşturdu. Dergi, bilim insanlarıyla yapılan söyleşiler, araştırma dosyaları ve farklı bilimsel ve teknolojik konulardaki yazılar aracılığıyla kuşaklar boyunca bilime duyulan merakın gelişmesine de katkı sağladı.

Zirve kapsamında Bilim ve Teknik’in 60. yayın yılına özel hazırlanan “60 Yıl, 60 Kapak” sergisi de ziyaretçilerle buluştu. Derginin yayımlandığı her yıldan bir kapak seçilerek hazırlanan sergi, bilim ve teknoloji dünyasında altmış yılda yaşanan değişimleri yansıttı. Farklı dönemlerde öne çıkan bilimsel konular ve kapak tasarımlarındaki değişim, ziyaretçilere Türkiye’de popüler bilim yayıncılığının geçmişine ilişkin bir bakış sundu.

İlk kez düzenlenen Türkiye Bilim İletişimi Zirvesi, farklı disiplinlerden uzmanları ve kurumları bir araya getirerek bilimsel bilginin toplumla daha etkili biçimde paylaşılmasına yönelik deneyimlerin aktarılmasına olanak sağladı. Zirve, Türkiye’de bilim iletişimi alanında yeni iş birliklerinin geliştirilmesi ve bilim kültürünün yaygınlaştırılması açısından önemli bir buluşma oldu.