Yıldız Teknik Üniversitesinden (YTÜ) bilim insanları, kullanım ömrü dolan lityum iyon pillerin geri dönüşümünü sağlayan yeni bir yöntem geliştirdi. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenen yöntem, atık pil sorununa çözüm sunarken lityum iyon pilleri yeniden ekonomiye kazandırmaya da imkân veriyor.
Taşınabilir elektronik cihazlarda, elektrikli araçlarda ve büyük ölçekli enerji depolama sistemlerinde yaygın olarak kullanılan lityum iyon pillerin uygulama alanı gün geçtikçe genişliyor. Lityum iyon pillere talebin hızla yükselmesi atık pil sorununun dolayısıyla çevresel risklerin de artmasına neden oluyor. Örneğin pillerin yapısında bulunan zehirli ağır metaller yer altı sularına ve toprağa karışabilir. Ayrıca çöp depolama alanlarında biriken pil atıkları durdurulması zor yangınlara sebep olabilir ve bu yangınlar sırasında atmosfere zehirli gazlar salınabilir.
Dünya genelinde lityum iyon pil atığı miktarının 2030 yılına kadar yılda 2 milyon tona ulaşacağı tahmin ediliyor. Ancak şu anda bu pillerin %5’inden azı geri dönüştürülebiliyor. Lityum iyon pillerin tüketimi arttıkça kullanım ömrünü tamamlamış olanların geri dönüştürülmesi, küresel çapta önemli hâle geldi. Bu pillerin geri dönüşümünde sürdürülebilirliği sağlayarak çevre ve insan sağlığına verdiği zararları azaltmak amacıyla çeşitli çalışmalar yapılıyor. Ayrıca kullanılmış lityum iyon pillerden yeni pil üretimi için gerekli olan kobalt ve lityum gibi kritik metalleri geri kazanmayı amaçlayan yeni endüstri alanları da gelişiyor.
YTÜ Kimya-Metalurji Fakültesi Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyeleri Prof. Dr. Metin Gençten, Doç. Dr. Burak Birol ve Dr. Sezgin Yaşa’nın geliştirdiği yöntemde, lityum iyon pillerin içindeki kritik elementlerin tekrar kullanılabilir duruma getirilmesi ve yeni pillerin üretiminde kullanılması hedefleniyor.
Pil talebinin yükselmesi nedeniyle lityum, nikel, mangan ve kobalt gibi doğal kaynakları sınırlı olan metallere olan talep gün geçtikçe artıyor. Atık piller, bu bileşenleri doğadan çıkarılan cevherlerine kıyasla daha yüksek oranda içerdiği için bu atıklar pil üretiminde kullanılan metaller için önemli bir kaynak olabilir. Araştırma ise NMC ve LFP katot aktif maddelerin (elektrokimyasal tepkimelerin gerçekleştiği temel katot bileşeni), anot malzemesi olan grafitin (elektrokimyasal tepkimelerin gerçekleştiği temel anot bileşeni) ve kobalt, mangan, nikel gibi kritik metallerin yeni pil üretiminde kullanılmak üzere ham madde kaynağına dönüştürülmesine odaklanıyor.
Kritik ham maddeleri ekonomiye geri kazandırmayı amaçlayan bu yöntem sayesinde düşük enerji tüketimiyle yüksek saflıkta metaller elde edilebilecek. Geri kazanılan malzemeler enerji depolama sistemlerinden sensör teknolojilerine kadar pek çok alanda kullanılabilecek. Diğer yandan geliştirilen yöntem ömrünü tamamlamış lityum iyon pillerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılmasını sağlayarak sıfır atık hedefine katkıda bulunacak.
Kaynaklar:






