m-gucci/iStock
Merkür’ü ocak ayının başında, şafak vakti gökyüzünde Akrep Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Antares ile bir arada görebilirsiniz.
Merkür, ocak ayında şafak vakti etkileyici gökyüzü manzaraları sunuyor. Ayın başında Güneş’ten yaklaşık 1,5 saat önce doğu- güneydoğu yönünde ufkun üzerinden doğan Merkür, gökyüzünde kolayca fark edilebiliyor. Ayın ilerleyen günlerinde daha geç doğmaya başlayan Merkür’ün ufkun üzerinden yüksekliği de azalıyor.
Şubat ayının başında, yörünge hareketi sırasında Dünya’ya göre Güneş’in arkasından geçmeye hazırlanan Merkür, bu süreçte gökyüzünde Güneş’e yaklaştığı için ocak ayının son haftasından itibaren görülemiyor.
3 Ocak akşamı, Venüs ve hilal şekildeki Ay’ı güneybatı yönünde ufkun üzerinde birbirine çok yakın görebilirsiniz.
Venüs, ocak ayında Güneş’in batışından sonra güneybatı yönünde ufkun üzerinde parlıyor. Venüs’ün parlaklığı ve ufkun üzerinden yüksekliği, ayın ilerleyen günlerinde artıyor. 11 Ocak’ta Venüs’ün aydınlık ve karanlık görünen kısımlarının büyüklüğü, neredeyse eşit olacak. Ocak ayında da Venüs’ün evrelerindeki değişimi bir dürbün ya da basit bir teleskop yardımıyla gözlemleyebilirsiniz.
14 Ocak gecesi, Mars’ı ve dolunay evresindeki Ay’ı, İkizler Takımyıldızı’nın en parlak yıldızları Polluks ve Kastor ile bir arada görebilirsiniz.
Ocak ayının belki de en önemli gök olayı, Mars kavuşumu. 16 Ocak’ta karşı konuma gelen Mars bu konumdayken Güneş, Dünya ve Mars aynı hizadadır ve Mars, Güneş’e göre Dünya’nın arkasında bulunur. Kızıl Gezegen, bu konumdayken gökyüzünde daha parlak ve büyük görünür.
Mars, ocak ayında Güneş’in batışından yaklaşık 1,5 saat sonra kuzeydoğu-doğu yönünde ufkun üzerinden doğuyor, gece yarısından kısa bir süre sonra gökyüzünde en yüksek noktaya ulaşıyor ve Güneş’in aydınlığında kayboluncaya kadar gökyüzünde görülebiliyor.
11 Ocak’ta Jüpiter’i ve dolunay evresine yaklaşan Ay’ı, batı yönünde ufkun üzerinde birbirine yakın görebilirsiniz.
Jüpiter, ocak ayında Güneş’in batışından sonra doğu yönünde ufkun üzerinde ortaya çıkıyor. Gece yarısından yaklaşık iki saat önce ufkun üzerinde en yüksek noktaya ulaşan Jüpiter, Güneş’in doğuşundan iki saat önce batı-kuzeybatı yönünde ufuktan batıyor. Güneş sisteminin en parlak gezegeni, ayın ilerleyen günlerinde daha erken batmaya başlıyor ve parlaklığı hafifçe azalıyor.
Ocak ayında Güneş’in batışından sonra ufkun üzerinde olan diğer bir gezegen Satürn. Ayın başında gece yarısından yaklaşık bir saat önce batan Satürn, ayın ilerleyen günlerinde daha erken saatlerde batmaya başlıyor ve gözlem süresi kısalıyor.
4 Ocak akşamı, Satürn’ü ve hilal şeklindeki Ay’ı gökyüzünde neredeyse birbirine dokunacak kadar yakın görebilirsiniz.
18 Ocak akşamı ise Venüs ve Satürn güneybatı yönünde ufkun üzerinde birbirine yakın görünümde. Kova Takımyıldızı’nda bulabileceğiniz iki gök cisminden Venüs, Satürn’e göre çok daha parlak görünüyor.
Yılın en önemli gök taşı yağmurlarından biri olan Quadrantid (Dörtlük) gök taşı yağmuru, 3 Ocak’ta en yüksek etkinliğe ulaşıyor. Bu tarihte, uygun gözlem koşullarında saatte maksimum 120 gök taşı görülebilir. Gök taşı yağmurunun en yüksek etkinliğe ulaştığı tarihte Ay’ın yaklaşık %11’i aydınlık göründüğünden gök taşlarının fark edilmesini olumsuz etkilemiyor.
Siz de gök taşlarının gökyüzünde ortaya çıktığı noktayı yani saçılma noktasını 3 Ocak’ı 4 Ocak’a bağlayan gece, kuzeydoğu- doğu yönünde, ufkun üzerinde Çoban Takımyıldızı ile Ejderha Takımyıldızı’nın arasında bulabilirsiniz. Kaynağı 2003 EH1 asteroidi olan Quadrantid gök taşı yağmuru, yılın en güçlü gök taşı yağmurlarından biri olmasına rağmen en yüksek etkinliğe ulaştığı dönem, birkaç saatte sona eriyor.
Ay, 7 Ocak’ta ilk dördün, 14 Ocak’ta dolunay, 21 Ocak’ta son dördün, 29 Ocak’ta yeni ay evresine geliyor. Ay, Dünya etrafındaki yörünge hareketi sırasında 8 Ocak’ta Dünya’ya en yakın yani yerberi, 21 Ocak’ta ise Dünya’ya en uzak yani yeröte konumunda olacak. Bu konumlardanken Ay ve Dünya arasındaki mesafe sırasıyla 370.171 km ve 404.298 km.
Kaynaklar:
Abonelik işlemlerini görüntüleyebilmek için giriş yapmanız gerekmektedir. Mevcut bir hesabınız varsa yönlendirileceğiniz sayfadan giriş yapabilirsiniz. Henüz üye değilseniz, “Hesap Oluştur” sekmesinden kolayca yeni bir hesap oluşturabilirsiniz.
Dergimize abone olmak için aşağıdaki seçeneklerden birini tercih edebilirsiniz.
Fiziksel abonelik, derginin her sayısının basılı olarak adresinize gönderilmesini kapsar. Abone olduğunuz süre boyunca derginin tüm yeni sayıları düzenli olarak tarafınıza kargo ile ulaştırılır.
Fiziksel abonelik ve tek sayı satın alma işlemlerini, TÜBİTAK Yayınlar web sitesi üzerinden gerçekleştirebilirsiniz.
🔒 Bu içeriğin tamamı ve etkileşim özellikleri yalnızca dijital abonelere özeldir.
Henüz bir hesabınız yoksa Bilim ve Toplum OGS sistemi üzerinden kolayca yeni bir hesap oluşturun.
Gönderiyi kaydetmek, ya da okumaya devam etmek için lütfen giriş yaparak dijital abonelik işleminizi başlatın.
