Eylül 2024 Matematik Sorusunun Çözümü ve Hediye Kazananlar

Bilim ve Teknik dergisi Ayın Sorusu köşesinde Eylül 2024 yayımlanan Keloğlanın Cüce İkililerine Bilye Dağıtması sorusunun çözümü açıklandı ve doğru çözenler belli oldu.

vlastas/iStock

Keloğlanın Cüce İkililerine Bilye Dağıtması

Keloğlan altı cücenin yaşadığı bir çiftliği ziyaret eder. Keloğlan çiftlikte bulunduğu her gün bu altı cüceden tam olarak iki cüce seçer ve seçtiği cücelere birer kırmızı ya da birer beyaz bilye verir. Keloğlan ziyaretinin birinci günü cücelere verdiği iki bilyeden her birini 1 sayısıyla, ikinci gün cücelere verdiği iki bilyeden her birini 2 sayısıyla, . . ., k. gün cücelere verdiği iki bilyeden her birini k sayısıyla işaretler. Keloğlan aynı cüce ikilisini en fazla bir kez seçebiliyor.

Üç cüceden oluşan bir cüce grubundaki herhangi iki cücede aynı sayıyla işaretlenmiş birer kırmızı bilye varsa bu cüce grubuna kırmızı takım diyelim. Örnek olarak A cücesinde 1 ve 3 sayılarıyla işaretlenmiş birer kırmızı, B cücesinde 3 ve 6 sayılarıyla işaretlenmiş birer kırmızı ve C cücesinde 1 ve 6 sayılarıyla işaretlenmiş birer kırmızı bilye varsa, A, B ve C cücelerinden oluşan grup bir kırmızı takım oluşturuyor.

Benzer şekilde üç cüceden oluşan bir cüce grubundaki herhangi iki cücede aynı sayıyla işaretlenmiş birer beyaz bilye varsa bu cüce grubuna beyaz takım diyelim. Örnek olarak A cücesinde 2 ve 4 sayılarıyla işaretlenmiş birer beyaz, B cücesinde 4 ve 5 sayılarıyla işaretlenmiş birer beyaz ve C cücesinde 2 ve 5 sayılarıyla işaretlenmiş birer beyaz bilye varsa, A, B ve C cücelerinden oluşan grup bir beyaz takım oluşturuyor.

Keloğlanın amacı çiftlikte bulunduğu ve cücelere bilye dağıttığı süre boyunca cücelerden oluşan herhangi bir kırmızı takımın ve herhangi bir beyaz takımın oluşmamasıdır.

Keloğlan çiftlikte bulunduğu her gün ikişer cüceye bilye vererek ve herhangi bir kırmızı ve herhangi bir beyaz takım oluşturmamak koşuluyla çiftlikteki ziyaretini en fazla kaç gün sürdürebilir?

Bulduğunuz mümkün olan en fazla gün sayısı için bir örnek verin ve bu sayının neden daha fazla olamayacağını kanıtlayın.

Cevap: N=14

Çözüm:

İlk önce 14 gün için bir örnek verelim. Cüceleri A, B, C, D, E ve F olarak işaretleyelim.

Keloğlan 1. gün A ve B, 2. gün A ve D, 3. gün B ve F, 4. gün B ve E, 5. gün C ve D, 6. gün C ve E, 7. gün D ve F cücelerine birer kırmızı ve 8. gün A ve C, 9. gün A ve E, 10. gün B ve C, 11. gün B ve D, 12. gün C ve F, 13. gün D ve E, 14. gün E ve F cücelerine birer beyaz bilye verirse herhangi bir kırmızı ve herhangi bir beyaz takım oluşmaz.

Şimdi ise 15 gün sonucunda her durumda kesinlikle en az bir takımın oluşacağını gösterelim (aslında en az iki takım bile oluşmak zorundadır). 15 gün sonucunda her cüce tam olarak beş kez ve her cüce ikilisi tam olarak bir kez seçilmek zorundadır. Bir A cücesine t kez kırmızı ve 5-t kez beyaz bilye verilmiş olsun. A, X cücelerine aynı gün birer kırmızı ve A, Y cücelerine aynı gün birer kırmızı bilye verilmişse (X, A, Y) sıralı üçlüsüne A merkezli aynı renkli üçlü diyelim.

A merkezli farklı (X, A, Y) üçlü sayısı t=5 durumunda 10, t=4 durumunda 6, t=3 durumunda 4, t=2 durumunda 4, t=1 durumunda 6, t=0 durumunda 10 oluyor. Her durumda A merkezli üçlü sayısı en az 4 oluyor. Buna göre, aynı renkli üçlü sayısı en az 6 ∙ 4 = 24 sayısına eşittir. 6 cüceden 20 tane olası takım adayı oluşabilir. 15 gün sonucunda herhangi bir takımın oluşmadığını varsayalım. Bir takım oluşturmayan A, B, C üçlüsü sadece bir tane aynı renkli üçlü içeriyor. 20 takım adayından hiçbiri takım oluşturmuyorsa tam olarak 20 tane aynı renkli üçlü vardır. Fakat aynı renkli üçlü sayısı en az 24 tane olduğuna göre çelişki elde ederiz.

Sonuç olarak 15 gün sonucunda en az bir takım oluşmak zorundadır.

 

Aritmetik kitabı gönderilecek okurlarımız:

• Betül OKUMUŞ

• Mümtaz Ulaş KESKİN

• Beyza İrem KAYA

• Erdem ULUSOY

• Mehmet SANDIKÇI

• Mustafa SEÇİLMİŞ

Bilim ve Teknik dergisi Matematik Sorusu köşesinde Eylül 2024 sayısında yayımlanan ödüllü Keloğlanın Cüce İkililerine Bilye Dağıtması sorusuna doğru çözüm gönderenler arasında yapılan çekiliş sonucunda bizden kitap hediyesi kazanan okurlarımızın adreslerine kitapları kargo ile gönderilecektir. İlginiz için çok teşekkür ediyoruz.

Dergimize “Matematik Sorusu” köşesi ile ilgili içerik gönderen okurlarımız, “Kişisel Verileri Koruma Kanunu” kapsamında, paylaştıkları verilerin ve bilgilerin dergimiz tarafından yayınlanmasına açık rıza göstermiş sayılacaktır.

İlgili Konular

Mantık Bulmacası

Bunları da Beğenebilirsiniz

Popüler İçerikler

Giriş Yapmanız Gerekiyor !

Abonelik işlemlerini görüntüleyebilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.
 Mevcut bir hesabınız varsa yönlendirileceğiniz sayfadan giriş yapabilirsiniz.
 Henüz üye değilseniz, “Hesap Oluştur” sekmesinden kolayca yeni bir hesap oluşturabilirsiniz.

Abonelik Seçenekleri

Dergimize abone olmak için aşağıdaki seçeneklerden birini tercih edebilirsiniz.

Dijital Abonelik

Fiziksel Abonelik (Basılı Dergi)

Fiziksel abonelik, derginin her sayısının basılı olarak adresinize gönderilmesini kapsar. Abone olduğunuz süre boyunca derginin tüm yeni sayıları düzenli olarak tarafınıza kargo ile ulaştırılır.
Fiziksel abonelik ve tek sayı satın alma işlemlerini, TÜBİTAK Yayınlar web sitesi üzerinden gerçekleştirebilirsiniz.

İçeriğin Devamı ve Etkileşim Özellikleri Abonelere Özeldir

🔒 Bu içeriğin tamamı ve etkileşim özellikleri yalnızca dijital abonelere özeldir.

Henüz bir hesabınız yoksa Bilim ve Toplum OGS sistemi üzerinden kolayca yeni bir hesap oluşturun.
Gönderiyi kaydetmek,  ya da okumaya devam etmek için lütfen giriş yaparak dijital abonelik işleminizi başlatın.