Nisan 2025 Matematik Sorusunun Çözümü ve Hediye Kazananlar

Bilim ve Teknik dergisi Ayın Sorusu köşesinde Nisan 2025 yayımlanan Keloğlan’ın Satranç Tahtası Üzerindeki Fındıkların Tamamını Toplama Yöntemi sorusunun çözümü açıklandı ve kitap hediyesi kazanan okurlarımız belli oldu.

vlastas/iStock

Keloğlan’ın Satranç Tahtası Üzerindeki Fındıkların Tamamını Toplama Yöntemi

Keloğlan 121 cücenin yaşadığı çiftliği ziyaret eder ve çiftlikteki 121 cücenin her birinden birer fındık ister. Keloğlan’ın çiftlikte mümkün olduğunca uzun süre konaklamasını isteyen cüceler, onun 121 fındığın tamamını alması için bir süreç planlarlar.

İlk önce cüceler, çiftliğin avlusuna 400 birim kareden oluşan 20×20 boyutlarında bir satranç tahtası çizer ve bundan sonra cücelerden her biri bu satranç tahtasının bir birim karesine birer fındık yerleştirir. Kurallara göre Keloğlan, çiftlikte konakladığı her gün istediği iki komşu birim kareyi seçerek bu birim karelerde bulunan fındık ya da fındıkların tamamını alabilir. Tanıma göre komşu birim kareler ortak kenar ya da ortak köşe paylaşan birim karelerdir. Yani her birim karenin ya üç ya beş ya da sekiz komşu birim karesi vardır.

Cüceler tüm fındıkları aynı birim kareye ya da iki komşu birim kareye yerleştirirse Keloğlan, çiftlikte sadece bir gün konaklayarak istediği fındıkları alabilir. Keloğlan’ın çiftlikte mümkün olduğunca uzun bir süre konaklamasını isteyen cüceler, sürecin uzun sürmesini planlayarak fındıkları satranç tahtasına yerleştirirler. Cücelerin aksine Keloğlan ise her gün birim kare ikililerinin seçimlerini 121 fındığı mümkün olabilecek en kısa sürede toplamak amacıyla yapar.

Cüceler fındıkları satranç tahtasının birim karelerine nasıl yerleştirirse yerleştirsin Keloğlan en fazla N gün sonucunda 121 fındığın tamamını almayı garantileyebiliyorsa N sayısının alabileceği en küçük sayı kaçtır? Bulduğunuz N sayısı için her durumda Keloğlan’ın fındıkların tamamını satranç tahtasından hangi yöntemle alabileceğini açıklayın ve bu N sayısının neden daha az olamayacağını kanıtlayın.

Cevap: N=110

Çözüm:

İlk önce N = 110 günün yeterli olacağını gösterelim. 20 × 20 boyutlarında satranç tahtasını her biri 2 × 2 boyutlarında olan 100 tane kareye bölelim. Satranç tahtası üzerindeki fındık sayısı en az 101 olursa Keloğlan en az 2 fındık içeren 2 × 2 boyutlarında bir kare bulup tek hamlede bu kareden en az iki fındık alabilecektir.

Buna göre, fındıklar nasıl yerleşirse yerleşsin Keloğlan ilk 22 fındığı en fazla 11 hamlede alabilecektir. Bundan sonra satranç tahtası üzerinde en fazla 99 fındık kalacaktır ve Keloğlan bu fındıkları da en fazla 99 hamlede alabilecektir. Sonuç olarak 11+ 99 = 100 gün Keloğlan için yeterli olacaktır.

Şimdi de cücelerin sürecin 110 günden daha kısa olmamasını garantileyen bir yerleştirme yapabileceklerini gösterelim.

Fındıklar resimdeki gibi yerleştirilirse; Keloğlan sol alt köşeden sağ üst köşeye doğru giden köşegenle kesişen 2 × 2 boyutlarındaki 10 kareden her birine en az ikişer, kalan 2 × 2 boyutlarında her kareye en az birer hamle yapmak zorundadır. Sonuç olarak en az 2 x 10 + 90 = 110 hamle yapılacaktır ve N ≥ 110 olacaktır.

Herkes İçin Kuantum Bilgisayım kitabı gönderilecek okurlarımız:

Uğur AYDIN

・ Necip UYAR

・ Ali Kerem ARMAĞAN

Bizden kitap hediyesi kazanan okurumuzun adresine kitabı kargo ile gönderilecektir. İlginiz için çok teşekkür ediyoruz.

Dergimize Matematik Sorusu köşesi ile ilgili içerik gönderen okurlarımız, “Kişisel Verileri Koruma Kanunu” kapsamında, paylaştıkları verilerin ve bilgilerin dergimiz tarafından yayınlanmasına açık rıza göstermiş sayılacaktır.

İlgili Konular

Mantık Bulmacası

Bunları da Beğenebilirsiniz

Popüler İçerikler

Giriş Yapmanız Gerekiyor !

Abonelik işlemlerini görüntüleyebilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.
 Mevcut bir hesabınız varsa yönlendirileceğiniz sayfadan giriş yapabilirsiniz.
 Henüz üye değilseniz, “Hesap Oluştur” sekmesinden kolayca yeni bir hesap oluşturabilirsiniz.

Abonelik Seçenekleri

Dergimize abone olmak için aşağıdaki seçeneklerden birini tercih edebilirsiniz.

Dijital Abonelik

Fiziksel Abonelik (Basılı Dergi)

Fiziksel abonelik, derginin her sayısının basılı olarak adresinize gönderilmesini kapsar. Abone olduğunuz süre boyunca derginin tüm yeni sayıları düzenli olarak tarafınıza kargo ile ulaştırılır.
Fiziksel abonelik ve tek sayı satın alma işlemlerini, TÜBİTAK Yayınlar web sitesi üzerinden gerçekleştirebilirsiniz.

İçeriğin Devamı ve Etkileşim Özellikleri Abonelere Özeldir

🔒 Bu içeriğin tamamı ve etkileşim özellikleri yalnızca dijital abonelere özeldir.

Henüz bir hesabınız yoksa Bilim ve Toplum OGS sistemi üzerinden kolayca yeni bir hesap oluşturun.
Gönderiyi kaydetmek,  ya da okumaya devam etmek için lütfen giriş yaparak dijital abonelik işleminizi başlatın.