Mars’ın gökyüzündeki hareketi Dünya’dan aylar boyunca takip edildiğinde gökyüzünde alışılmadık şekiller çizdiği gözlenir. Normalde arka plandaki yıldızlara göre doğuya doğru ilerliyormuş gibi görünür. Bazen bu hareket yavaşlar ve neredeyse durur. Ardından ters yönde hareket eder. Bir süre sonra yeniden doğu yönünde ilerlemeye başlar.
Mars’ın hareketindeki bu alışılmadık durumun nedenini, 1571 yılında Almanya’nın Weil der Stadt kasabasındaki mütevazı bir evde doğan Johannes Kepler açıklayacaktı. Üstelik bu çalışmasıyla bilimde çığır açacaktı.
Tycho Brahe ise Kepler’in aksine varlıklı bir aileden geliyordu. İmparator, gözlemlerini kurması için ona bir yer ve maddi destek sağladı.
Brahe: “Daha önce kimsenin yapmadığı bir titizlikle gökyüzünü inceledim ve şunu fark ettim: Mars yaklaşık 600 gün boyunca gökyüzünde batıdan doğuya doğru hareket ediyor. Ardından giderek yavaşlıyor ve duruyor. Yaklaşık 70 gün boyunca ters yönde ilerledikten sonra hareketi normale dönüyor.”
O dönemlerde Güneş ve diğer gezegenlerin Dünya’nın etrafında döndüğü düşünülüyordu. Ancak bu sistemde Mars’ın hareketi açıklanamıyordu.
Brahe’nin 1601 yılında hayatını kaybetmesinin ardından kızının eşi gözlem verileri hakkında görüşmek üzere Kepler’i davet eder.
Bay Brahe’nin onunla birlikte çalışma çabalarına rağmen gözlem verilerini benimle paylaşmadığını biliyorum.
Brahe’nin Damadı: “Üzücü bir durum. Verileri kullanabilirsin. Tabii beni de çalışmalara dahil edersen.”
Kepler: “Anlaştık.”
Kepler’in güçlü matematik yeteneği, Brahe’nin gözlem verileriyle birleşince gezegenlerin hareketinin açıklanabileceği umudu doğdu. Bu durum imparatorlukta büyük ilgi uyandırdı.
İmparator II. Rudolf onu yeni imparatorluk matematikçisi olarak seçti. Fakat çalışmaları beklediği gibi gitmiyordu. Bir gelişme olmadan aylar geçti.
Kepler:
“Bu veriler Dünya’nın merkezde olduğu, Güneş ve diğer gezegenlerin etrafında döndüğü teoriyle uyuşmuyor. Mars gözlemleri sorun çıkarıyor!
Önümde iki seçenek var: Ya Ptolemaios’tan beri yüzyıllardır kabul edilen bu görüş yanlış. Yani Dünya, Güneş’in etrafında dolanıyor ve yörüngeler dairesel değil, elips şeklinde.
Ya da Brahe’nin gözlem verilerinde bir hata var. Bu kadar veri arasında hata olması çok olası. Ne dersin? Hata yapmış mıdır? Yapmamıştır değil mi?
Demek ki Dünya da Mars da Güneş’in etrafında dolanıyor! Dünya, Güneş’e daha yakın olduğu için yörüngesini daha kısa sürede tamamlıyor. Bu nedenle yörüngelerinde ilerlerken bazen Dünya, Mars’ı geçiyor. İşte bu geçişlerde Mars, gökyüzünde geriye doğru hareket ediyormuş gibi görünüyor. Ama bu bir illüzyon aslında. Mars’ın yörüngesindeki hareket yönü değişmiyor. Dünya kendi yörüngesinde ilerlemeye devam ettikçe Mars yeniden gökyüzünde normal yönde ilerliyormuş gibi görünüyor.
Antik Yunan’dan beri kabul ettiğimiz model yanlış: Güneş, Dünya’nın etrafında dönmüyor; Dünya, Güneş’in etrafında dolanıyor!
Yörüngeler mükemmel daireler şeklinde değil. Dairesel yörüngeler, gezegenlerin hareketlerini açıklayamıyor. Yörüngeler elips şeklinde.
Güneş ile gezegeni birleştiren hayali çizgi, eşit zaman aralıklarında eşit alanlar tarar. Belirli bir zaman diliminde A alanı = B alanı.
Gezegenlerin yörünge hızı, Güneş’e olan uzaklığa göre değişiyor. Gezegenler Güneş’e yaklaştıkça daha hızlı, uzaklaştıkça daha yavaş hareket ediyor.”
Diğer gök bilimciler:
“Önerdiğiniz bu model tüm bildiklerimizi değiştirecek Bay Kepler! İnanması güç!”
“Gezegenlerin hareketleri Kepler’in sonuçlarıyla tam uyuşuyor! Kepler haklıymış!”
Johannes Kepler (1571–1630), bu devrimsel keşiflerini kitaplaştırdı. Tycho Brahe’nin (1546–1601) teleskopsuz yaptığı eşsiz gözlemler, Kepler’in matematik dehasıyla birleşince Güneş sisteminin sırrı çözülmüş oldu. Ancak insanlar bu yeni teoriyi hemen kabullenmedi. Ta ki Galileo Galilei (1564–1642), teleskobuyla gökyüzüne bakıp Kepler’in haklı olduğunu gözlerle görülür kılana kadar.
