NASA’nın Artemis programı kapsamında Ay’a yeniden insan göndermeye hazırlandığı bu dönemde önemli bir soru gündemde: Ay’a gidecek astronotlar ne yiyecek? Texas Austin Üniversitesinden araştırmacılara göre yanıt nohut olabilir.
Bilim insanları, kimyasal bileşimi Ay toprağına (Ay regoliti olarak isimlendirilir) benzeyen malzemeler kullanarak nohudu başarıyla yetiştirip hasat etti. Bir tarım bitkisinin bu ortamda yetiştirildiği ilk örneklerden biri olan çalışma, Texas A&M Üniversitesinin iş birliğinde yürütüldü ve sonuçlar mart ayında Scientific Reports dergisinde yayımlandı. Bu toprak örneği, bitkilerin yaşaması için gerekli mikroorganizmaları ve organik maddeleri içermiyor. Bileşiminde bazı besinler ve mineraller bulunsa da aynı zamanda bitkiler için toksik olabilecek ağır metaller de içeriyor.
Projenin lideri Sara Santos, çalışmanın Ay yüzeyinde gıda üretiminin nasıl mümkün olabileceğini anlamada önemli bir adım olduğunu vurguluyor. Araştırmanın amacı, Ay regoliti benzeri bu malzemenin bitkilerin büyümesi için uygun özellikte bir toprağa nasıl dönüştürülebileceğini ve bu dönüşümü sağlayabilecek doğal mekanizmaları incelemek. Bu amaçla araştırmacılar, 1969-1972 yılları arasında gerçekleştirilen Apollo görevleri sırasında Ay’dan Dünya’ya getirilen kaya ve toprak örneklerinin kimyasal bileşimini taklit eden yapay Ay toprağı kullandı.
Bitkiler için daha uygun bir büyüme ortamı oluşturmak amacıyla toprağa vermikompost yani solucan gübresi eklendi. Kırmızı Kaliforniya solucanlarının organik atıkları parçalayarak oluşturduğu bu doğal gübre, bitkiler için gerekli besinler ve yararlı mikroorganizmalar açısından oldukça zengin. Benzer organik atıkların Ay görevleri ve uzun süreli uzay yolculukları sırasında da ortaya çıkması bekleniyor. Bu nedenle bu atıkların solucanlar aracılığıyla gübreye dönüştürülmesi, uzayda sürdürülebilir gıda üretimi için umut verici bir yöntem olarak görülüyor.
Araştırmacılar ayrıca nohut tohumlarını ekmeden önce arbusküler mikoriza adı verilen bir mantarla kapladı. Bitki köklerinde yaşayan bu mantarlar, bitkiyle karşılıklı faydaya dayanan simbiyotik bir ilişki kurarak besin maddelerinin kökler tarafından topraktan daha kolay alınmasına yardımcı oluyor ve bitki için zararlı olabilecek ağır metallerin fazla miktarda almasını sınırlıyor.
Sonuçlar, karışımın %75’i Ay toprağından oluşsa bile hasat edilebilir nohut üretilebildiğini gösterdi. Ancak Ay toprağı oranı arttıkça bitkiler stres belirtileri gösterdi ve erken öldü. Arbusküler mikoriza mantarıyla kaplanan bitkilerin ise daha uzun süre hayatta kaldığı gözlendi.
Her ne kadar nohut hasadı önemli bir adım olsa da üretilen bu baklagillerin tat özelliği ve güvenli olup olmadığı hâlâ araştırılıyor. Makalenin ilk yazarı Jessica Atkin’e göre önemli soru şu: “Bu nohutlar ne kadar sağlıklı? Astronotların ihtiyaç duyduğu besinleri içeriyor mu? Güvenli hâle gelmeleri için kaç nesil yetiştirilmeleri gerekir?” Bu soruların yanıtları, gelecekte Ay’da sürdürülebilir gıda üretimi için önemli ipuçları sunabilir.
Kaynak
