Ocak 2026 Matematik Sorusunun Çözümü ve Hediye Kazananlar

Bilim ve Teknik Ayın Sorusu köşesinde Ocak 2026 yayımlanan Keloğlan ve Sivri’nin Küplerdeki Toz Şeker Miktarını Belirlemesi Sorusunun Çözümü sorusunun çözümü açıklandı ve Matematikte Problem Çözme - Zihin Fırtınaları ve Sıra Dışı Yolculuklar kitap hediyesini kazanan okurlarımız belli oldu.

sankai/iStock

Keloğlan ve Sivri’nin Küplerdeki Toz Şeker Miktarını Belirlemesi

Bilgecan Dede, Keloğlan ile yakın arkadaşı Sivri’nin ne kadar zeki olduğunu belirlemek için onları evine davet eder. İlk olarak Keloğlan’ın ve ondan bir süre sonra Sivri’nin eve gelmesini ister. Daveti kabul eden Keloğlan ve Sivri, Bilgecan Dede’nin evine gelmeden önce onlara verilecek ödevle ilgili herhangi bir bilgiye sahip değildir.

Bilgecan Dede, Keloğlan’a içinde bir miktar toz şeker bulunan 1 küp ve 12 tane boş küp, tartı ve yeterli miktarda toz şeker içeren büyük bir çuval verir ve görevin kurallarını ilk önce Keloğlan’a açıklar. Kurallara göre Keloğlan’ın 12 boş küpün her birine hiç boş küp kalmaması koşuluyla istediği miktarda toz şeker koyması gerekiyor. Bu işlemi yapmadan önce Keloğlan boş olmayan küpteki toz şeker miktarını belirleyebilir. Keloğlan isterse herhangi iki veya daha fazla sayıda küpe eşit miktarda toz şeker koyabilir. Bilgecan Dede, Keloğlan’a görevin kurallarının Sivri’ye de açıklanacağı bilgisini verir.

Keloğlan kurallara göre tüm küplere toz şeker dağıttıktan sonra Sivri de Bilgecan Dede’nin evine gelecek ve ödevin kuralları ona da açıklanacaktır. Ödevin amacı Sivri’nin tüm küplerdeki toz şeker miktarlarını doğru tahmin etmesidir. Sivri’nin hangi küpte hangi miktarda toz şeker bulunduğunu tahmin etmesi gerekmiyor, tahmin edilmesi gereken 13 küpte bulunan toz şeker miktarını temsil eden 13 pozitif gerçel sayıdır (kurallara göre Keloğlan tercih ederse bu sayılardan bazıları eşit olabilir).

Sivri’nin küplerdeki toz şeker miktarını tahmin etmesi için Keloğlan ona istediği sayıda pozitif sayı söyleyecektir. Kurallara göre Keloğlan’ın söylediği her sayının ya bir küpteki ya da birden fazla sayıda küpteki toplam toz şeker miktarına eşit olması gerekiyor. Ayrıca Keloğlan her defasında Sivri’ye söylediği sayının kaç tane küpün bulundurduğu toplam toz şeker miktarı olduğunu söylemeyecektir. Örnek olarak Keloğlan 23,4 sayısını söylerse Sivri sadece ya bir ya da birden fazla küpte toplam 23,4 birim miktar toz şeker bulunduğu bilgisine ulaşmış olacaktır.

Keloğlan ve Sivri arasında Keloğlan’ın ona söylediği sayılar dışında herhangi bir bilgi aktarımı olmayacaktır. Kurallara göre Keloğlan Sivri’ye N tane sayının tamamını söyledikten sonra Sivri’nin 13 sayı tahminini aynı anda Bilgecan Dede’ye söylemesi gerekmektedir.

Keloğlan, Sivri’ye sadece N tane sayı söyleyerek Sivri’nin küplerdeki toz şeker miktarı olan 13 sayıyı doğru tahmin etmesini garantileyebiliyorsa N sayısının alabileceği en küçük değer kaç olabilir? Bulduğunuz bu N sayısı için Keloğlan’ın bu 13 sayı bilgisini Sivri’ye nasıl aktarması gerektiğini açıklayın ve N sayısının neden daha küçük bir değer alamayacağını kanıtlayın.

Keloğlan ve Sivri’nin Küplerdeki Toz Şeker Miktarını Belirlemesi Sorusunun Çözümü

Cevap: N = 14

İlk önce N = 14 sayının yeterli olduğunu gösterelim. Başlangıçta bir küpte bulunan toz şeker miktarı t olsun. Keloğlan kalan küplere 21 t, 22 t, 23 t, . . ., 212 t miktarda toz şeker koysun. Bundan sonra da Sivri’ye t, 21 t, 22 t, 23 t, . . ., 212 t sayılarını söylesin. t sayısını duyan Sivri en fazla t miktar toz şeker içeren bir küp bulunduğunu anlayacaktır. 2t sayısını duyan Sivri en fazla 2t miktar toz şeker içeren yeni bir küp bulunduğunu anlayacaktır.

Benzer şekilde her k = 1, 2, …, 12 sayısı için (1 + 2 + 4 + ∙ ∙ ∙ + 2k-1)t < 2k t olduğuna göre 2k t sayısını duyan Sivri en fazla 2k t miktar toz şeker içeren yeni bir küp bulunduğunu anlayacaktır. Keloğlan en son olarak (213 – 1) t sayısını söyleyecektir.

O zaman Sivri bu 13 sayının toplamının (213 – 1) t sayısından büyük olmadığı sonucuna varacaktır.

Demek ki tek seçenek sayıların t, 2t, 4t, …, 212 t olmasıdır.

Şimdi de N sayısının daha az olamayacağını gösterelim. Keloğlan Sivri’ye 13 farklı sayı söylemiş olsun. Bu sayılardan ikisi x < y olmak üzere x ve y olsun. O zaman küplerdeki toz şeker miktarları söylenen 13 sayıya eşit olabilir. Fakat aynı zamanda bir küpteki toz şeker miktarı y sayısı yerine y – x sayısı da olabiliyor. Demek ki 13 sayı yeterli değildir.

Matematikte Problem Çözme – Zihin Fırtınaları ve Sıra Dışı Yolculuklar kitabı gönderilecek okurlarımız:

  • Muhammed Yusuf LİV
  • Ekin ARPACI

Bizden kitap hediyesi kazanan okurumuzun adresine kitabı kargo ile gönderilecektir. İlginiz için çok teşekkür ediyoruz.

Dergimize Ayın Sorusu köşesi ile ilgili içerik gönderen okurlarımız, “Kişisel Verileri Koruma Kanunu” kapsamında, paylaştıkları verilerin ve bilgilerin dergimiz tarafından yayınlanmasına açık rıza göstermiş sayılacaktır.

İlgili Konular

Mantık Bulmacası

Bunları da Beğenebilirsiniz

Popüler İçerikler

Giriş Yapmanız Gerekiyor !

Abonelik işlemlerini görüntüleyebilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.
 Mevcut bir hesabınız varsa yönlendirileceğiniz sayfadan giriş yapabilirsiniz.
 Henüz üye değilseniz, “Hesap Oluştur” sekmesinden kolayca yeni bir hesap oluşturabilirsiniz.

Abonelik Seçenekleri

Dergimize abone olmak için aşağıdaki seçeneklerden birini tercih edebilirsiniz.

Dijital Abonelik

Fiziksel Abonelik (Basılı Dergi)

Fiziksel abonelik, derginin her sayısının basılı olarak adresinize gönderilmesini kapsar. Abone olduğunuz süre boyunca derginin tüm yeni sayıları düzenli olarak tarafınıza kargo ile ulaştırılır.
Fiziksel abonelik ve tek sayı satın alma işlemlerini, TÜBİTAK Yayınlar web sitesi üzerinden gerçekleştirebilirsiniz.

İçeriğin Devamı ve Etkileşim Özellikleri Abonelere Özeldir

🔒 Bu içeriğin tamamı ve etkileşim özellikleri yalnızca dijital abonelere özeldir.

Henüz bir hesabınız yoksa Bilim ve Toplum OGS sistemi üzerinden kolayca yeni bir hesap oluşturun.
Gönderiyi kaydetmek,  ya da okumaya devam etmek için lütfen giriş yaparak dijital abonelik işleminizi başlatın.