Aralık 2025 Matematik Sorusunun Çözümü ve Hediye Kazananlar

Bilim ve Teknik Ayın Sorusu köşesinde Aralık 2025’te yayımlanan Ali Baba’nın Altın Sikkeleri Kullanarak Gizemli Kapı Kilidini Açması sorusunun çözümü açıklandı ve Matematik Bize Ne Anlatıyor? kitap hediyesini kazanan okurlarımız belli oldu.

sankai/iStock

Ali Baba’nın Altın Sikkeleri Kullanarak Gizemli Kapı Kilidini Açması

Ali Baba’nın alıkonulduğu mağaradan kurtulabilmesi için mağaranın giriş kapısının gizemli kilidini açması gerekiyor. Ali Baba ilk önce giriş kapı kilidinin tüm özelliklerini öğreniyor. Mağaranın giriş kapı kilidi 7×7 boyutlarında bir satranç tahtası şeklindedir. Her gün bu kapı kilidinin açılma yöntemi gelişigüzel bir şekilde değişiyor. Kapı kilidinin güvenlik sistemi her gün rastgele olarak bu satranç tahtasının ya 1 ya da 4 birim karesini özel birim kare olarak belirliyor.

Ali Baba, satranç tahtasının sadece 1 birim karesinin özel birim kare olarak belirlendiği günlerde, bu özel birim karenin sadece satranç tahtasının sol alt köşesindeki birim kare olacağını biliyor. Ali Baba, 4 birim karenin özel birim kare olarak belirlendiği günlerde ise bu 4 birim karenin 2×2 şeklindeki bir kare oluşturması gerektiğini fakat bu 2×2 karenin 7×7 satranç tahtasının herhangi bir
yerinde bulunabileceğini biliyor. Sonuç olarak kapı kilidinin güvenlik sistemi özel birim kare veya kareleri 1 + 36 = 37 farklı şekilde seçebiliyor (satranç tahtasının sol alt birim karesi veya satranç tahtasının 2×2 şeklindeki herhangi bir karesi).

Ali Baba’nın kapı kilidini açması için aynı anda ya tek özel birim kareye ya da 4 özel birim karenin tamamına dokunması gerekiyor. Ali Baba özel olmayan herhangi bir birim kareye dokunursa kapının kilidini açma ve mağaradan kurtulma şansı kalmaz. Ali Baba, mağaradan kurtulmayı planladığı gün, satranç tahtasının özel birim karelerini belirlemesi için sadece bir işlem yapabileceğini biliyor. Bunun için Ali Baba’nın satranç tahtasının istediği birim karelerine birer altın sikke yerleştirmesi gerekiyor. Bundan sonra o gün özel olarak seçilen birim kare sayısı 4 ise üzerine altın sikke yerleştirilen her özel birim kare altın rengine dönüşüyor. Fakat o gün özel olarak seçilen birim kare sayısı 1 ise satranç tahtasının herhangi bir birim karesinin rengi değişmiyor. Örnek olarak Ali Baba 49 altın sikke kullanarak 7×7 boyutlarındaki satranç tahtasının her birim karesine birer altın sikke yerleştirirse ya o gün özel olarak belirlenen 4 birim kare altın rengine dönüşür ya da herhangi bir değişim olmaz ve bunun sonucunda Ali Baba tüm özel birim kare veya karelerin yerlerini öğrenerek bu özel birim kareye veya karelere dokunup kapı kilidini açmış oluyor.

Ali Baba’nın sadece çok sınırlı sayıda altın sikke elde etme olanağı bulunuyor. Ali Baba mağaradan kurtulabilmesi için en az kaç altın sikke elde ederek tek işlemde tüm özel birim kare veya karelerin yerlerini bulmayı garantileyebilir? Ali Baba’nın mümkün olan en az sayıdaki altın sikkeyi hangi birim karelere yerleştirmesi gerektiğini açıklayın ve Ali Baba’nın bulduğunuz sayıdan daha az sayıdaki altın sikkeyle tek işlem sonucunda özel birim kare veya karelerin yerini belirlemeyi neden garantileyemeyeceğini kanıtlayın.

Cevap: 16

Çözüm:

İlk önce Ali Baba’nın 16 altın sikke kullanarak özel birim kare veya karelerin yerini belirleyebileceğini gösterelim. Ali Baba altın sikkeleri aşağıdaki tabloda işaretlenmiş birim karelere yerleştirirse özel birim kare veya kareler belirlemiş olur.

Şimdi de 15 ve daha az altın sikkenin yetersiz olacağını kanıtlayalım.

Bunun için 7×7 boyutlarındaki bu satranç tahtasını 8 tane 3×2 boyutlarında dikdörtgene ve bir tane 1×1 boyutlarında kareye bölelim.

3×2 boyutlarındaki her bir dikdörtgenin üzerine en az 2 tane altın sikke yerleştirmek gerekiyor, aksi takdirde bu dikdörtgenin üzerinde 4 özel birim karenin olup olmadığı, varsa bu 4 özel birim karenin yeri belirlenemez. Buna göre 15 ve daha az altın sikke yeterli değildir.

Adım Adım Matematik – Eşsiz Bir Görsel Şölen kitabı gönderilecek okurlarımız:

  • Önder DESTECİ
  • Zeliha Nur GÜNAY
  • Esma KAYA
  • Sami YAŞA
  • Çağrı MARAŞLI

Bizden kitap hediyesi kazanan okurumuzun adresine kitabı kargo ile gönderilecektir. İlginiz için çok teşekkür ediyoruz.

Dergimize Ayın Sorusu köşesi ile ilgili içerik gönderen okurlarımız, “Kişisel Verileri Koruma Kanunu” kapsamında, paylaştıkları verilerin ve bilgilerin dergimiz tarafından yayınlanmasına açık rıza göstermiş sayılacaktır.

İlgili Konular

Mantık Bulmacası

Bunları da Beğenebilirsiniz

Popüler İçerikler

Giriş Yapmanız Gerekiyor !

Abonelik işlemlerini görüntüleyebilmek için giriş yapmanız gerekmektedir.
 Mevcut bir hesabınız varsa yönlendirileceğiniz sayfadan giriş yapabilirsiniz.
 Henüz üye değilseniz, “Hesap Oluştur” sekmesinden kolayca yeni bir hesap oluşturabilirsiniz.

Abonelik Seçenekleri

Dergimize abone olmak için aşağıdaki seçeneklerden birini tercih edebilirsiniz.

Dijital Abonelik

Fiziksel Abonelik (Basılı Dergi)

Fiziksel abonelik, derginin her sayısının basılı olarak adresinize gönderilmesini kapsar. Abone olduğunuz süre boyunca derginin tüm yeni sayıları düzenli olarak tarafınıza kargo ile ulaştırılır.
Fiziksel abonelik ve tek sayı satın alma işlemlerini, TÜBİTAK Yayınlar web sitesi üzerinden gerçekleştirebilirsiniz.

İçeriğin Devamı ve Etkileşim Özellikleri Abonelere Özeldir

🔒 Bu içeriğin tamamı ve etkileşim özellikleri yalnızca dijital abonelere özeldir.

Henüz bir hesabınız yoksa Bilim ve Toplum OGS sistemi üzerinden kolayca yeni bir hesap oluşturun.
Gönderiyi kaydetmek,  ya da okumaya devam etmek için lütfen giriş yaparak dijital abonelik işleminizi başlatın.