Kayıp Balık Nemo filminden tanıdığımız sevimli turuncu palyaço balıkları, iklim değişikliğinin etkilerine karşı kendilerini korumak için şaşırtıcı bir yol bulmuş olabilir. İngiltere’deki Newcastle Üniversitesinden doktora öğrencisi Melissa Versteeg tarafından yürütülen yeni bir çalışmaya göre mercan resiflerinde yaşayan bu küçük balıklar, denizel sıcak hava dalgalarının (denizlerdeki anormal sıcaklık artışları) yarattığı stresle başa çıkmak için boyutlarını küçültebiliyor. Araştırmanın sonuçları mayıs ayında Science Advances dergisinde yayımlandı.
Versteeg, balıkların fiziksel olarak küçüldüğünü görmenin kendilerini çok şaşırttığını ve bunun inceledikleri palyaço balığı popülasyonunda oldukça yaygın bir durum olduğunu keşfettiklerini söylüyor. İklim değişikliği, karasal ve denizel yaşam alanlarında değişikliklere neden oluyor. Bu süreçte özellikle sıcak hava dalgaları hayvanları ciddi şekilde etkiliyor. Önceki araştırmalar, artan sıcaklıkların hayvanların boyutlarını etkileyerek zamanla küçülmelerine yol açtığını gösteriyor. Peki ama bu durum palyaço balıklarında nasıl gerçekleşiyor?
Araştırmacılar, Papua Yeni Gine’deki Kimbe Körfezi’nde yaşayan turuncu palyaço balığı Amphiprion percula) popülasyonunu inceleyerek bu sorunun cevabını bulmaya çalıştı. Bölgedeki deniz suyu sıcaklıklarının uzun dönemli ortalamanın yaklaşık 4 °C üzerinde olduğu Şubat 2023 ile Ağustos 2023 tarihleri arasında yürütülen çalışmada, balıkların boyları her ay düzenli olarak ölçüldü. 134 balık üzerinde yapılan gözlemlerde 100 tanesinin boyunun zamanla kısaldığı görüldü. En ilginç nokta ise balıkların boyutlarının küçülmesi kütlelerinin azalması anlamına gelmiyordu, balıkların gerçekten boyları kısalıyordu. Üstelik küçülen balıkların sıcak hava dalgalarına karşı hayatta kalma olasılığı, küçülmeyenlere kıyasla %78 oranında daha fazlaydı.
Araştırma sürecinde bazı balıkların boyutu yalnızca bir kez kısalırken bazıları birden çok kez küçüldü ve çok kez küçülen balıkların hepsi hayatta kaldı. En ilginç bulgulardan biri ise balıklar üreme eşleri ile birlikte küçüldüğünde hayatta kalma oranları daha da yüksekti. Bu tür küçülme davranışları sadece palyaço balıklarına özgü değil. Örneğin deniz iguanalarında da sıcak hava dalgalarına karşı benzer bir tepki gözlemleniyor. Ancak bu araştırma, palyaço balıklarının bu etki nedeniyle küçüldüğünü ortaya koyan ilk bilimsel çalışma oldu. Bulgular, diğer mercan resifi balıkları hatta tüm balık türleri için de önemli bilgiler sağlıyor.
2023’te yayımlanan başka bir çalışmada, dünya genelinde balıkların geçmiş yıllara kıyasla çok daha küçük boyutlarda olduğu gösterilmişti. Bu durum, küçük türlerin daha büyük türlere göre hayatta kalma konusunda daha avantajlı olmasından kaynaklanabilir. Diğer bir olasılık ise tür fark etmeksizin bireylerin boyutlarını küçülterek sıcak hava dalgalarının oluşturduğu stres koşullarına uyum sağlıyor olabilir. Versteeg, küçülmenin nasıl gerçekleştiğini henüz tam olarak bilemediklerini ve bunu anlamak için çalışmaların devam ettiğini belirtiyor.
Kaynaklar:
